ThietLap.comThiết Lập
Cài lại và nâng cấp máy tính

Cài driver sau khi cài lại Win: thứ tự cài và cách sửa mất wifi, mất tiếng

Thứ tự cài driver sau khi cài lại Windows, cách tìm thiết bị còn thiếu trong trình quản lý thiết bị, lấy driver từ nguồn chính thức và sửa máy mất wifi, mất tiếng.

A Vietnamese teenage girl connects a laptop to a home router with a blue network cable on a living room shelf, over-the-shoulder view, evening warm light, blank screen

Sau khi cài lại Win, cài driver theo thứ tự: mạng trước (có dây hoặc wifi), rồi để máy tự cập nhật, rồi mới xem trong trình quản lý thiết bị còn thiết bị nào có dấu chấm than và tải driver cho đúng thiết bị đó từ trang hỗ trợ của hãng máy. Phần lớn máy đời mới chỉ cần nối mạng và chạy cập nhật là đủ; máy cũ hoặc máy lắp ráp thì thường thiếu vài thứ như card màn hình, âm thanh, bàn di chuột.

Driver là phần mềm nhỏ giúp hệ điều hành nói chuyện được với từng linh kiện. Thiếu driver, linh kiện vẫn nằm đó nhưng máy không dùng được hoặc dùng ở chế độ tối thiểu: màn hình mờ, không chỉnh được độ sáng, không có tiếng. Bài này đi từ cách nhận ra cái gì đang thiếu đến cách lấy driver từ nguồn sạch, không cần phần mềm "cài driver tự động" trôi nổi.

Chuẩn bị: thông tin máy và một đường mạng dự phòng

Driver đúng phụ thuộc vào máy cụ thể. Trước khi cài lại, hoặc ngay sau khi cài xong, gom những thông tin sau:

  • Tên mẫu máy chính xác: với laptop, nhìn tem dưới đáy máy, thường có dòng mẫu máy và số sê-ri. Chụp ảnh tem bằng điện thoại.
  • Với máy bàn lắp ráp: tên bo mạch chủ và card màn hình rời nếu có, thường in trên hộp linh kiện hoặc phiếu bảo hành.
  • Một đường mạng dự phòng: dây mạng cắm từ router, hoặc dây sạc điện thoại có truyền dữ liệu để chia sẻ mạng qua cáp. Đây là cứu cánh khi máy chưa nhận wifi.
  • Một USB trống để chép driver từ máy khác sang nếu máy cần cài hoàn toàn không có mạng.
  • Danh sách thiết bị ngoài cần dùng: máy in, máy quét, tai nghe chuyên dụng, bút vẽ điện tử.

Nếu máy còn chạy trước khi cài lại, có thể mở trình quản lý thiết bị chụp ảnh danh sách các mục, nhất là mục bộ điều hợp mạng và bộ điều khiển âm thanh. Ảnh này giúp bạn biết máy dùng loại linh kiện gì khi tìm driver.

Thứ tự cài driver sau khi cài lại

Làm đúng thứ tự giúp bạn tránh cài chồng driver và mất thời gian. Tên mục trong cài đặt có thể khác tuỳ máy và phiên bản.

  1. Nối mạng. Nếu wifi đã hiện danh sách mạng, kết nối luôn. Nếu không, cắm dây mạng hoặc chia sẻ mạng từ điện thoại qua cáp. Hệ điều hành thường có sẵn driver mạng có dây chung.
  2. Chạy cập nhật hệ điều hành. Vào phần cập nhật, kiểm tra cập nhật, cài hết, khởi động lại, lặp lại cho đến khi báo không còn gì. Ở phần tuỳ chọn nâng cao có mục cập nhật tuỳ chọn, trong đó thường có thêm driver; chọn cài những driver mang tên linh kiện máy bạn.
  3. Mở trình quản lý thiết bị (bấm chuột phải vào nút Bắt đầu, tìm dòng có tên tương tự). Nhìn xem dòng nào có dấu chấm than vàng hoặc nằm trong mục thiết bị khác.
  4. Tải driver còn thiếu từ trang hỗ trợ của hãng máy: nhập mẫu máy hoặc số sê-ri, chọn đúng hệ điều hành, tải từng driver cho thiết bị còn thiếu. Với máy lắp ráp, tải từ trang của hãng bo mạch chủ và hãng card màn hình.
  5. Cài theo thứ tự: chipset trước, rồi card màn hình, âm thanh, bàn di chuột, đầu đọc thẻ, cuối cùng là các tiện ích phím chức năng.
  6. Khởi động lại sau mỗi driver lớn như chipset và card màn hình.
  7. Mở lại trình quản lý thiết bị kiểm tra không còn dấu chấm than.

Đừng cài cùng lúc driver từ cập nhật hệ điều hành và driver tải về cho cùng một linh kiện rồi bấm cài chồng nhiều lần. Nếu cập nhật đã cài và linh kiện chạy ổn, không cần cài thêm bản từ trang hãng, trừ khi thiếu tính năng.

Đọc trình quản lý thiết bị: dấu hiệu nào nói lên điều gì

Trình quản lý thiết bị là nơi duy nhất nói thật về tình trạng driver. Các dấu hiệu hay gặp:

Bạn thấyNghĩa làLàm gì
Dấu chấm than vàng cạnh tên thiết bịThiết bị đã nhận ra nhưng driver lỗi hoặc thiếuBấm chuột phải, xem thuộc tính, tải driver đúng
Mục thiết bị khác, tên là thiết bị không xác địnhHệ điều hành chưa biết đây là gìXem mã phần cứng trong thuộc tính, đối chiếu trang hãng máy
Card màn hình mang tên bộ điều hợp hiển thị cơ bảnĐang chạy driver chungCài driver card màn hình; độ sáng, độ phân giải sẽ chỉnh được
Mũi tên nhỏ hướng xuống cạnh thiết bịThiết bị đang bị tắtBấm chuột phải, chọn bật thiết bị
Không thấy mục bộ điều hợp mạng không dâyChưa có driver wifi, hoặc wifi bị tắt bằng phím cứngKiểm phím tắt wifi trên bàn phím, rồi cài driver wifi

Mẹo nhận diện thiết bị không xác định: trong thuộc tính, phần chi tiết có mục mã phần cứng với chuỗi ký tự gồm mã nhà sản xuất và mã thiết bị. Chép chuỗi đó, tìm trên trang hỗ trợ chính thức của hãng máy. Đừng dán chuỗi đó vào trang tải driver lạ, vì nhiều trang loại này gói kèm phần mềm quảng cáo.

Sửa ba lỗi hay gặp nhất: mất wifi, mất tiếng, màn hình mờ

Mất wifi. Kiểm trước phím tắt hoặc công tắc wifi trên thân máy, và chế độ máy bay. Nếu vẫn không có, nối mạng bằng dây hoặc chia sẻ qua cáp từ điện thoại, chạy cập nhật để máy tự tìm driver wifi. Máy hoàn toàn không có mạng thì tải driver wifi trên máy khác, chép qua USB, chạy tệp cài.

Mất âm thanh. Nhìn biểu tượng loa trên thanh tác vụ: có dấu gạch chéo thì chưa có thiết bị phát. Mở phần cài đặt âm thanh, xem có chọn đúng loa trong máy không. Nếu không có lựa chọn nào, cài driver âm thanh từ trang hãng máy. Có tiếng ở tai nghe mà loa im thì thường do driver chung; driver đúng của hãng sẽ sửa.

Màn hình mờ, chữ nhoè, không chỉnh được độ sáng. Đây là dấu hiệu đang dùng driver hiển thị cơ bản. Cài driver card màn hình (tích hợp, và cả card rời nếu có), khởi động lại, rồi chọn độ phân giải được đề xuất trong phần cài đặt màn hình.

Bàn di chuột chỉ di chuyển được, không cuộn hai ngón. Thiếu driver bàn di chuột chính xác. Thường có trong cập nhật tuỳ chọn hoặc trang hãng máy.

Phím tăng giảm âm lượng, độ sáng không hoạt động. Thiếu tiện ích phím chức năng của hãng máy. Cài tiện ích này sau cùng.

Máy bàn lắp ráp và máy có card màn hình rời: chú ý riêng

Máy bàn lắp ráp không có một trang hỗ trợ chung cho cả máy như laptop. Driver nằm rải ở trang của từng hãng linh kiện: bo mạch chủ lo chipset, âm thanh, mạng có dây, đôi khi cả wifi; card màn hình rời có trang riêng. Vì vậy bước gom thông tin ở đầu bài càng quan trọng. Không biết tên bo mạch chủ thì mở phần thông tin hệ thống, dòng nhà sản xuất và mẫu bo mạch thường hiện ở đó.

Với máy có card màn hình rời, màn hình phải cắm vào cổng trên card rời, không cắm vào cổng trên bo mạch chủ ở mặt sau thùng máy. Người dùng hay cắm nhầm sau khi dọn bàn, rồi thấy máy chạy chậm, trò chơi giật, tưởng là thiếu driver. Nhìn mặt sau thùng máy: cổng của card rời thường nằm ngang, thấp hơn, tách khỏi cụm cổng USB.

Laptop có cả card tích hợp và card rời thì cài driver card tích hợp trước, card rời sau, khởi động lại sau mỗi cái. Cài ngược thứ tự đôi khi làm máy không chuyển được giữa hai card, pin tụt nhanh vì card rời chạy suốt.

Văn phòng 6 người của anh Tâm dùng sáu máy bàn giống nhau: tải driver một lần, chép vào một USB đặt tên rõ ràng, cất trong tủ thiết bị. Lần sau cài lại máy nào cũng chỉ cần cắm USB đó, khỏi phải lên mạng tìm lại từ đầu.

Những việc không nên làm khi tìm driver

Phần lớn sự cố sau cài lại không do thiếu driver mà do cài nhầm driver. Tránh những thói quen sau:

  • Không dùng phần mềm "tự động tìm và cài mọi driver" tải từ trang lạ. Nhiều phần mềm loại này cài nhầm phiên bản, gói kèm quảng cáo hoặc đòi trả tiền để mở khoá.
  • Không tải driver từ diễn đàn, trang chia sẻ tệp. Chỉ dùng trang hỗ trợ của chính hãng máy hoặc hãng linh kiện và cập nhật hệ điều hành.
  • Không cài driver của mẫu máy "gần giống". Cùng dòng máy nhưng khác đời có thể dùng linh kiện khác.
  • Không cập nhật chương trình nền của bo mạch (phần mềm cơ sở) khi máy đang chạy ổn. Nếu buộc phải làm theo hướng dẫn của hãng, cắm sạc, không tắt máy giữa chừng; mất điện lúc này có thể làm máy không lên nữa.
  • Không gỡ driver đang chạy ổn chỉ vì thấy có bản mới hơn.

Nguyên tắc đơn giản: nếu linh kiện đang chạy đúng, giữ nguyên. Driver mới chỉ cần khi có lỗi, thiếu tính năng, hoặc hãng khuyên cập nhật vì vá lỗi bảo mật.

Kiểm tra lần cuối và khi nào nên mang ra nơi bảo hành

Máy coi như đủ driver khi: trình quản lý thiết bị không còn dấu chấm than; wifi bắt sóng ổn định; loa và tai nghe đều có tiếng; micro thu được giọng trong ứng dụng ghi âm; camera mở được; màn hình đúng độ phân giải, chỉnh được độ sáng; bàn di chuột cuộn được hai ngón; cổng USB, cổng xuất màn hình đều nhận thiết bị; máy vào chế độ ngủ và thức dậy bình thường.

Thử chế độ ngủ là bước nhiều người quên. Máy thiếu driver chipset hay gặp lỗi gập máy lại rồi mở ra thì màn hình đen, phải giữ nút nguồn để tắt. Nếu gặp, cài driver chipset và quản lý năng lượng từ trang hãng máy.

Nhà chị Lan có laptop cho con học: cài lại xong mọi thứ chạy, riêng micro im. Cài driver âm thanh từ trang hãng máy thì micro hoạt động, vì driver chung chỉ lo phần phát tiếng.

Nên mang máy ra nơi bảo hành hoặc gọi kỹ thuật khi: đã cài đúng driver từ trang hãng mà linh kiện vẫn không nhận; trình quản lý thiết bị hoàn toàn không thấy linh kiện đó (có thể là lỗi phần cứng); máy còn bảo hành và linh kiện lỗi ngay sau khi cài. Đừng tự tháo máy còn bảo hành để kiểm tra dây cáp bên trong.

Câu hỏi thường gặp

Cài lại Win xong có cần cài driver không?

Có, nhưng phần lớn được hệ điều hành tự cài qua cập nhật khi máy nối mạng. Bạn chỉ cần kiểm trong trình quản lý thiết bị xem còn thiết bị nào báo lỗi rồi tải riêng driver cho thiết bị đó.

Máy không có mạng thì cài driver wifi thế nào?

Cắm dây mạng từ router hoặc chia sẻ mạng từ điện thoại qua cáp sạc. Nếu cả hai đều không được, tải driver wifi trên máy khác từ trang hỗ trợ của hãng máy, chép vào USB và chạy trên máy cần cài.

Tải driver ở đâu thì an toàn?

Trang hỗ trợ chính thức của hãng máy, hãng bo mạch chủ, hãng card màn hình, và phần cập nhật của hệ điều hành. Tránh các trang tổng hợp driver, diễn đàn và phần mềm tìm driver tự động không rõ nguồn.

Có nên cập nhật driver thường xuyên không?

Không cần nếu máy chạy ổn. Phần cập nhật của hệ điều hành đã lo driver quan trọng. Riêng card màn hình rời của máy chơi trò chơi hay làm đồ hoạ có thể cập nhật theo hãng mỗi vài tháng.

Cài nhầm driver thì gỡ thế nào?

Mở trình quản lý thiết bị, bấm chuột phải vào thiết bị, vào thuộc tính, chọn phần driver và quay lại driver trước nếu có nút này. Không có thì gỡ thiết bị, khởi động lại để máy nhận lại bằng driver chung, rồi cài bản đúng.

Vì sao cài driver xong vẫn còn dấu chấm than?

Có thể driver không đúng mẫu máy hoặc đúng thiết bị nhưng sai phiên bản hệ điều hành. Kiểm lại mã phần cứng và chọn đúng hệ điều hành trên trang hãng. Nếu vẫn không được, có thể linh kiện đó đang lỗi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138