Router cũ còn chạy được có thể làm điểm phát wifi thứ hai cho tầng trên hoặc phòng xa: nối một sợi dây mạng từ modem chính tới router cũ, chuyển router cũ sang chế độ điểm truy cập, hoặc tắt chức năng cấp địa chỉ của nó, rồi đặt tên và mật khẩu wifi. Làm đúng thì tốc độ ở phòng xa gần bằng cạnh modem, vì tín hiệu đi qua dây chứ không qua tường.
Cách này hợp với nhà có sẵn dây mạng âm tường, hoặc chấp nhận đi một sợi dây dọc cầu thang. Không có dây thì router cũ ít khi làm tốt việc kích sóng qua không khí, nên mua bộ kích sóng hoặc hệ mesh sẽ đỡ mất công hơn. Dưới đây là các bước cài cho router đời thường, kèm hai cái bẫy khiến nhiều người cài xong mà không vào được mạng.
Kiểm xem router cũ còn dùng được không
Trước khi tốn công đi dây, dành mười phút kiểm router cũ theo danh sách này. Thiếu một điều thì cân nhắc kỹ:
- Còn cục nguồn đúng loại, cắm vào đèn nguồn sáng ổn định, không tự tắt bật.
- Có ít nhất một cổng LAN và một cổng WAN hoặc Internet còn tốt. Kiểm bằng cách cắm dây xem đèn cổng có sáng.
- Hỗ trợ chuẩn bảo mật wifi tương đối mới. Router quá cũ chỉ có chuẩn bảo mật cũ thì dễ bị dò mật khẩu, không nên dùng làm điểm phát.
- Còn vào được trang quản trị. Nếu quên mật khẩu, nhấn giữ nút khôi phục ở sau máy chừng mười giây để về mặc định. Đây là router riêng của bạn, không phải modem nhà mạng, nên khôi phục không ảnh hưởng đường Internet.
- Không phải modem cáp quang của nhà mạng cũ đã thanh lý. Modem nhà mạng là tài sản của họ, và nhiều máy bị khoá cấu hình, khó chuyển chế độ.
- Đã từng chạy ổn, không có tiền sử nóng ran hay mất sóng.
Nếu router cũ chỉ phát được băng 2,4 GHz, nó vẫn hữu ích cho phòng ngủ, camera, thiết bị thông minh ở tầng trên. Chỉ đừng kỳ vọng xem phim độ nét rất cao trên đó.
Hiểu nhanh vì sao phải đổi chế độ
Router mặc định làm hai việc: phát wifi và cấp địa chỉ cho các thiết bị trong nhà. Modem nhà mạng cũng đang cấp địa chỉ. Nếu cắm router cũ vào mà để nguyên, nhà bạn sẽ có hai bộ cấp địa chỉ, hình thành hai mạng con lồng nhau. Lướt web vẫn được, nhưng điện thoại ở tầng trên sẽ không thấy máy in hay tivi ở tầng dưới, chiếu màn hình không được, ứng dụng camera đôi khi không tìm thấy thiết bị.
Vì vậy cần cho router cũ thôi cấp địa chỉ, chỉ làm đúng một việc là phát sóng. Router đời gần đây thường có sẵn chế độ điểm truy cập, chọn là nó tự làm hết. Router đời cũ không có chế độ này thì phải làm tay ba việc: đổi địa chỉ của router cho khỏi trùng với modem, tắt chức năng cấp địa chỉ, và cắm dây vào cổng LAN thay vì cổng WAN.
Tóm gọn theo cách thợ hay giải thích cho chủ nhà: modem là người phát số thứ tự, router cũ chỉ là cái loa nói to thêm ở tầng trên. Nhà mà có hai người cùng phát số thì khách cầm số của người này đi hỏi người kia sẽ không ai nhận.
Đọc xong phần này, bạn chỉ cần nhớ một điều: sau khi cài, cả nhà phải là một mạng duy nhất, mọi thiết bị dù nối vào modem hay router cũ đều nhận địa chỉ từ modem.
Đi dây mạng từ modem tới router cũ
Sợi dây là phần quyết định. Router cài đúng mà dây kém thì tầng trên vẫn chậm. Vài điều cần biết trước khi mua và đi dây:
- Đo đường đi thật chứ không đo đường chim bay. Kéo thước dọc chân tường, lên cầu thang, vòng qua khung cửa, cộng thêm khoảng hai mét dư mỗi đầu. Nhà ống ba tầng thường cần từ mười lăm đến hai mươi lăm mét.
- Mua dây đã bấm sẵn hai đầu nếu không có kìm bấm. Tự bấm đầu dây lần đầu rất dễ sai thứ tự sợi, đèn cổng vẫn sáng mà tốc độ chỉ được một phần nhỏ.
- Đi dây dọc chân tường, dùng nẹp dán hoặc kẹp nhựa. Không ghim đinh xuyên qua dây, không để dây nằm ngang lối đi, không kẹp dưới cánh cửa.
- Không đi chung ống, chung nẹp với dây điện. Vừa dễ nhiễu, vừa nguy hiểm khi sau này thợ điện sửa đường dây.
- Có ổ mạng âm tường sẵn thì thử trước. Cắm máy tính xách tay vào ổ âm tường ở tầng trên, đầu kia của đường dây ở tầng dưới cắm vào modem. Vào được mạng là dùng được.
- Dán nhãn hai đầu dây bằng băng dính có ghi chữ, để sau này không ai rút nhầm.
Việc khoan sàn, khoan tường để luồn dây, nhất là gần ổ điện và công tắc, nên nhờ thợ. Đường điện âm tường thường chạy dọc lên từ ổ và công tắc, khoan trúng là nguy hiểm.
Cách 1: router có sẵn chế độ điểm truy cập
Làm việc cài đặt ở dưới nhà, cạnh máy tính, rồi mới mang router lên chỗ đặt. Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản:
- Cắm nguồn router cũ, nối máy tính vào cổng LAN của nó bằng dây, chưa nối với modem.
- Mở trình duyệt, vào địa chỉ quản trị in dưới đáy router, đăng nhập.
- Tìm mục chế độ hoạt động hoặc chế độ vận hành, chọn chế độ điểm truy cập.
- Đặt tên wifi và mật khẩu. Đặt trùng tên và mật khẩu với wifi của modem nếu muốn điện thoại tự chuyển, hoặc tên riêng thêm đuôi tầng nếu muốn chủ động chọn.
- Lưu, router khởi động lại.
- Mang router lên chỗ đặt, nối dây mạng từ một cổng LAN của modem chính tới router. Với nhiều máy, ở chế độ này cắm vào cổng nào cũng được, nhưng tờ hướng dẫn của máy sẽ ghi rõ.
- Chờ hai phút, kết nối điện thoại vào wifi của router cũ và thử vào mạng.
Nếu sau khi chuyển chế độ bạn không vào được trang quản trị nữa, đó là bình thường: router đã nhận địa chỉ mới từ modem. Tìm nó trong danh sách thiết bị của modem để biết địa chỉ mới.
Cách 2: router đời cũ không có chế độ điểm truy cập
Làm theo đúng thứ tự, sai thứ tự là mất đường vào trang quản trị:
- Xem địa chỉ của modem chính, là dãy số bạn gõ để vào trang quản trị modem, ví dụ có dạng bốn nhóm số với nhóm cuối là 1.
- Nối máy tính vào router cũ bằng dây, đăng nhập trang quản trị của router cũ.
- Đặt tên wifi, mật khẩu, kiểu bảo mật trước. Lưu.
- Vào mục mạng nội bộ, đổi địa chỉ của router cũ sang một số cùng dải với modem nhưng nhóm cuối khác và không trùng thiết bị nào, ví dụ nhóm cuối là 2 hoặc một số lớn như 250. Lưu. Từ giờ bạn vào trang quản trị bằng địa chỉ mới này.
- Vào mục cấp địa chỉ tự động, thường gọi là máy chủ cấp phát địa chỉ, tắt đi. Lưu.
- Nối dây từ cổng LAN của modem tới một cổng LAN của router cũ. Không cắm vào cổng WAN.
- Kết nối điện thoại vào wifi của router cũ, thử vào mạng và thử tìm máy in hoặc tivi ở tầng dưới.
Ghi địa chỉ mới của router cũ ra một mẩu giấy dán dưới đáy máy. Vài tháng sau muốn đổi mật khẩu wifi, bạn sẽ cần nó.
Hai cái bẫy hay gặp và các lỗi khác
Phần lớn người làm lần đầu vướng ở một trong hai dòng đầu bảng:
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách gỡ |
|---|---|---|
| Wifi router cũ có sóng nhưng không vào được mạng | Cắm dây vào cổng WAN trong khi đã tắt cấp địa chỉ, hoặc dây hỏng | Chuyển dây sang cổng LAN, thử dây khác |
| Cả nhà chập chờn, lúc vào lúc không | Router cũ chưa tắt cấp địa chỉ, hai máy cùng cấp, hoặc router cũ trùng địa chỉ modem | Vào lại router cũ, tắt cấp địa chỉ, đổi địa chỉ khác modem |
| Điện thoại tầng trên không thấy máy in tầng dưới | Router cũ vẫn đang chạy như bộ định tuyến riêng | Chuyển sang chế độ điểm truy cập hoặc làm theo cách 2 |
| Không vào được trang quản trị router cũ nữa | Router đã đổi địa chỉ | Tìm trong danh sách thiết bị của modem, hoặc khôi phục cài đặt và làm lại |
| Tốc độ tầng trên thấp dù có dây | Dây mạng quá cũ, đầu bấm lỏng, hoặc cổng router cũ chỉ hỗ trợ tốc độ thấp | Thay dây mới, kiểm đèn cổng, chấp nhận giới hạn của máy cũ |
Ví dụ nhà anh Khoa dùng router cũ cho tầng ba, cài xong vẫn vào mạng được nên tưởng ổn. Một tuần sau mới phát hiện camera tầng ba không xem được từ điện thoại khi ở tầng một, vì router cũ đang chạy mạng con riêng. Chuyển sang chế độ điểm truy cập là hết.
Kiểm tra và khi nào nên nhờ người
Kiểm tra mạng chung. Đứng ở tầng trên, kết nối wifi router cũ, mở ứng dụng camera hoặc thử in một trang ra máy in tầng dưới. Làm được nghĩa là cả nhà đã chung một mạng.
Kiểm tra tốc độ. Đo tốc độ cạnh router cũ và so với cạnh modem. Gần bằng nhau là dây và cài đặt đều tốt.
Kiểm tra danh sách thiết bị. Vào modem chính xem danh sách thiết bị. Các điện thoại đang dùng wifi router cũ phải xuất hiện ở đây, chứng tỏ modem đang cấp địa chỉ cho chúng.
Khi nào nhờ thợ. Cần đi dây mạng xuyên sàn, xuyên tường, bấm đầu dây mạng mới, lắp ổ mạng âm tường, hoặc phải luồn dây gần đường điện. Những việc này cần dụng cụ và kinh nghiệm, làm sai dễ đứt dây điện hoặc dây chập chờn khó tìm lỗi.
Khi nào thôi dùng router cũ. Router cũ hay treo, nóng, hoặc không còn được cập nhật phần mềm nhiều năm. Một điểm phát cũ không vá lỗi là lỗ hổng cho cả mạng, lúc đó mua điểm phát mới hoặc hệ mesh hợp lý hơn.
Câu hỏi thường gặp
Router cũ có làm bộ kích sóng không dây được không?
Một số router có chế độ lặp sóng, nhưng thường chạy không ổn định và tốc độ thấp. Router cũ phát huy tốt nhất khi được nối dây về modem và chạy ở chế độ điểm truy cập.
Có nên đặt router cũ trùng tên wifi với modem không?
Nên, nếu muốn người nhà không phải chọn mạng. Đặt trùng cả tên lẫn mật khẩu, điện thoại sẽ tự chuyển khi sóng bên này yếu, dù không mượt bằng hệ mesh.
Dùng modem cáp quang cũ của nhà mạng làm điểm phát được không?
Thường khó, vì nhiều máy bị khoá cấu hình và không có chế độ điểm truy cập. Ngoài ra máy đó có thể là tài sản phải trả lại nhà mạng khi đổi gói hoặc cắt hợp đồng.
Nối hai router bằng dây dài bao nhiêu thì được?
Dây mạng loại thông thường dùng tốt trong khoảng vài chục mét, đủ cho mọi căn nhà bình thường. Dây quá dài, kém chất lượng hoặc đầu bấm lỏng mới làm giảm tốc độ.
Router cũ đặt ở đâu trên tầng trên là tốt?
Ở giữa tầng, chỗ cao và thoáng, gần nơi cần sóng nhất. Tránh đặt sát sàn, trong tủ kín, hoặc gần thiết bị kim loại lớn như tủ sắt, bình nóng lạnh.