Lắp modem wifi sau khi nhà mạng kéo cáp quang chỉ gồm ba việc: cắm đầu dây quang vào đúng cổng quang của modem, cắm nguồn, rồi chờ đèn báo tín hiệu quang và đèn Internet sáng xanh ổn định. Phần cấu hình tài khoản kết nối thường đã được nhà mạng cài sẵn trong modem, nên người dùng phổ thông hầu như không phải nhập gì thêm. Việc khó nhất lại nằm ở chỗ đặt máy và cách đi dây sao cho không gập sợi quang.
Bài này dành cho các trường hợp hay gặp: kỹ thuật viên kéo cáp xong để lại modem chưa cắm, nhà bạn sửa sang và cần dời modem sang chỗ khác, hoặc modem bị rút dây khi dọn nhà và giờ không biết cắm lại thế nào. Bạn sẽ có danh sách đồ cần chuẩn bị, các bước cắm theo thứ tự, bảng đọc đèn báo và cách xử lý khi đèn chuyển đỏ.
Chuẩn bị gì trước khi cắm modem
Dành năm phút kiểm đồ trước khi cắm sẽ tránh được phần lớn lỗi về sau. Bạn cần có đủ những thứ sau ngay tại chỗ định đặt modem:
- Modem và bộ nguồn đi kèm. Dùng đúng cục nguồn theo máy. Cục nguồn của thiết bị khác cắm vừa đầu chưa chắc đã đúng điện áp, cắm nhầm có thể làm cháy modem.
- Đầu dây quang đã kéo vào nhà. Thường là sợi dây mảnh màu vàng hoặc trắng, đầu cắm vuông nhỏ có nắp chụp nhựa. Có nhà thì sợi quang dừng ở một hộp nối nhỏ gắn tường, từ hộp đó có một đoạn dây quang ngắn đi tiếp tới modem.
- Ổ điện gần chỗ đặt. Nên là ổ cố định trên tường hoặc ổ kéo dài có công tắc tốt, không dùng ổ lỏng chân hay ổ đang cắm nồi cơm, bình nóng lạnh.
- Mặt sau hoặc mặt đáy modem có tem ghi tên wifi và mật khẩu mặc định. Chụp lại tem này bằng điện thoại trước khi đặt máy vào kệ, vì về sau rất khó lật máy ra xem.
- Một dây mạng LAN nếu bạn định nối thẳng máy tính bàn, tivi hay đầu thu vào modem.
- Số hợp đồng hoặc mã khách hàng để báo nhà mạng nếu đèn báo không lên.
Trước khi cầm sợi quang, rửa và lau khô tay. Đầu cắm quang rất kỵ bụi và dầu mỡ, chỉ một vết bẩn nhỏ cũng có thể làm tín hiệu yếu đi đáng kể.
Các bước cắm dây đúng thứ tự
Cắm theo đúng thứ tự dưới đây: dây trước, điện sau. Làm ngược lại không hỏng máy nhưng modem sẽ phải dò lại tín hiệu, mất thêm thời gian.
- Đặt modem nằm hoặc đứng đúng tư thế như khi dùng lâu dài, chưa cắm điện.
- Tìm cổng quang ở mặt sau modem. Cổng này thường có nắp cao su đậy, nằm tách riêng khỏi dãy cổng LAN, và nhỏ hơn cổng LAN. Tên in cạnh cổng có thể khác tuỳ máy, nhưng thường có chữ chỉ cáp quang.
- Rút nắp chụp ở đầu dây quang và nắp đậy cổng quang. Giữ hai nắp lại để dùng khi phải tháo máy.
- Cầm đầu cắm bằng phần vỏ nhựa, không cầm vào sợi dây. Đưa thẳng vào cổng cho đến khi nghe tiếng tách nhẹ. Không bẻ góc, không xoay.
- Đi phần dây còn lại theo đường cong rộng, bán kính ít nhất cỡ một nắm tay. Không quấn chặt quanh chân kệ, không để cửa tủ kẹp lên dây.
- Cắm dây LAN từ modem tới máy tính hoặc tivi nếu có. Các cổng LAN trên modem thường dùng như nhau, cắm cổng nào cũng được.
- Cắm cục nguồn vào ổ điện, đầu còn lại vào modem, rồi bật công tắc nguồn ở sau máy nếu máy có công tắc.
- Chờ khoảng hai đến ba phút cho modem khởi động xong rồi mới đọc đèn báo. Trong lúc này đèn nhấp nháy loạn là bình thường.
Nếu dây quang đi từ hộp nối trên tường, bạn chỉ cần lo đoạn từ hộp tới modem. Không tự mở hộp nối, bên trong là mối hàn sợi quang, chạm vào là phải gọi kỹ thuật tới hàn lại.
Đọc đèn báo trên modem
Mỗi modem đặt tên đèn hơi khác nhau, và màu cũng có thể khác tuỳ máy và phiên bản. Bảng dưới đây là cách hiểu chung cho phần lớn modem cáp quang gia đình:
| Đèn | Trạng thái bình thường | Trạng thái có vấn đề | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Nguồn | Sáng xanh đứng yên | Tắt hẳn hoặc chớp liên tục | Kiểm ổ điện, cục nguồn, công tắc sau máy |
| Tín hiệu quang (thường ghi tắt tên chuẩn quang) | Sáng xanh đứng yên | Chớp mãi không đứng | Modem chưa đăng ký được với nhà mạng, chờ thêm vài phút rồi báo nhà mạng |
| Mất tín hiệu quang | Tắt | Sáng hoặc chớp đỏ | Dây quang tuột, gập, bẩn hoặc đứt bên ngoài |
| Internet | Sáng hoặc chớp xanh | Tắt, hoặc đổi màu cam, đỏ | Đường quang ổn nhưng chưa có kết nối Internet, gọi nhà mạng |
| Wifi | Sáng hoặc chớp | Tắt | Wifi đang bị tắt bằng nút hoặc trong phần cài đặt |
| LAN 1 đến 4 | Sáng khi có thiết bị cắm dây | Tắt dù đã cắm | Dây LAN lỏng hoặc hỏng, thử dây khác |
Đèn mất tín hiệu quang báo đỏ là tình huống gặp nhiều nhất sau khi dời modem. Gần như chắc chắn nguyên nhân nằm ở đoạn dây quang trong nhà, nên kiểm ở phần lỗi hay gặp bên dưới trước khi gọi tổng đài.
Chọn chỗ đặt modem để sóng phủ đều
Kỹ thuật viên thường đặt modem ngay chỗ dây cáp vào nhà, tức là cạnh cửa chính hoặc trong góc phòng khách. Chỗ đó tiện cho người kéo cáp, nhưng chưa chắc tiện cho sóng wifi. Sóng phát ra gần như hình cầu quanh modem, đi xuyên tường thì yếu dần, đi qua tường bê tông có cốt thép và cửa cuốn kim loại thì yếu rất nhanh.
Quy tắc dễ nhớ: đặt modem ở chỗ càng gần giữa nhà càng tốt, cao ngang ngực hoặc cao hơn, thoáng xung quanh. Không nhét vào tủ gỗ kín, không đặt sau tivi, không đặt cạnh bể cá, tủ lạnh hay lò vi sóng. Với nhà ống nhiều tầng, đặt ở tầng hai thường phủ được cả tầng một và tầng ba tốt hơn đặt ở tầng trệt.
Ví dụ nhà chị Lan ba tầng, mỗi tầng dài khoảng mười lăm mét. Modem ban đầu đặt cạnh cửa cuốn tầng một, nên phòng ngủ tầng ba gần như không có sóng. Chị nhờ kéo dài dây quang thêm một đoạn theo ống điện lên tầng hai, đặt modem trên kệ cạnh cầu thang. Sau khi dời, tầng ba có sóng ổn định dù vẫn yếu hơn tầng hai. Việc kéo dài dây quang nên nhờ nhà mạng làm, vì cần nối sợi quang đúng kỹ thuật.
Nếu không thể dời modem, phần phủ sóng tầng xa sẽ cần bộ kích sóng hoặc hệ thống mạng lưới nhiều điểm phát. Đó là chuyện của bước sau, còn bây giờ cứ để modem chạy ổn định ở chỗ hiện tại.
Cách kiểm tra đã lắp xong và mạng chạy ổn
Đèn sáng đúng chưa đủ để kết luận. Bạn nên kiểm thêm bằng thiết bị thật theo thứ tự sau. Đầu tiên, trên điện thoại vào phần cài đặt wifi, tìm tên mạng in trên tem dưới modem, nhập mật khẩu trên tem. Kết nối được là phần phát wifi đã chạy.
Thứ hai, mở trình duyệt và vào thử vài trang quen thuộc, xem một đoạn video ngắn. Nếu điện thoại báo đã kết nối wifi mà không vào được trang nào, kèm dòng chữ kiểu không có Internet, thì phần wifi ổn nhưng đường Internet chưa thông. Lúc này nhìn lại đèn Internet trên modem.
Thứ ba, đi một vòng quanh nhà, đứng ở từng phòng thử mở video. Ghi lại phòng nào video bị dừng xoay vòng. Danh sách này sẽ cần khi bạn quyết định có mua thêm thiết bị phát sóng hay không.
Cuối cùng, nếu có máy tính cắm dây LAN, mở một trang đo tốc độ và so với gói cước bạn đăng ký. Đo qua dây mới phản ánh đúng đường truyền nhà mạng cấp, còn đo qua wifi thường thấp hơn, nhất là khi đứng xa modem. Tốc độ qua dây đạt khoảng tám phần mười gói cước trở lên là bình thường.
Lỗi hay gặp và cách gỡ
Đèn mất tín hiệu quang báo đỏ ngay sau khi dời modem. Tắt modem, rút đầu quang ra, nhìn xem đầu cắm có bụi hay vết bẩn không. Thổi nhẹ, không dùng giấy ăn chà vào đầu cắm, rồi cắm lại cho đến khi nghe tiếng tách. Lần theo dây xem có chỗ nào bị gập gãy góc, bị kẹp dưới chân tủ hay bị ghim đinh đè lên. Thả lỏng chỗ gập rồi bật lại modem.
Đèn tín hiệu quang chớp mãi không đứng. Modem nhận được ánh sáng nhưng chưa được nhà mạng chấp nhận. Hay gặp khi modem mới thay hoặc nhà mạng chưa kích hoạt xong. Chờ mười lăm phút, nếu vẫn chớp thì gọi nhà mạng kèm mã khách hàng.
Có wifi nhưng không vào được mạng, đèn Internet tắt. Thử tắt modem, chờ một phút rồi bật lại. Nếu vẫn vậy, khả năng là cấu hình kết nối trong modem bị mất, thường do ai đó đã nhấn giữ nút khôi phục ở sau máy. Đừng tự đoán thông số nhập lại, hãy gọi nhà mạng để họ cài từ xa.
Modem nóng ran, tự khởi động lại. Máy đặt chỗ kín hoặc bị phủ đồ lên trên. Kê cho thoáng bốn phía, không đặt trên nóc đầu thu hay ổ cắm điện đang nóng.
Ổ điện chập chờn làm modem tắt bật. Dời sang ổ khác. Nếu nhà hay mất điện chớp nhoáng, cân nhắc bộ lưu điện nhỏ cho modem, việc lắp ổ điện mới thì nhờ thợ điện.
Khi nào nên gọi nhà mạng hoặc kỹ thuật
Có những việc người dùng nên dừng tay và gọi người có nghề, vừa an toàn hơn vừa không mất quyền được hỗ trợ miễn phí:
- Dây quang bên ngoài nhà bị đứt, bị chuột cắn, bị xe kéo đứt, hoặc đã thấy rõ chỗ gãy trên đoạn dây trong nhà.
- Cần kéo dài hoặc đổi đường đi của dây quang sang tầng khác, phòng khác.
- Đèn tín hiệu quang chớp hoặc đèn Internet tắt kéo dài quá ba mươi phút dù đã khởi động lại.
- Modem do nhà mạng cho mượn bị hỏng nguồn, rơi vỡ. Không tự mở máy, vì thiết bị thuộc tài sản của nhà mạng.
- Cần đi dây ở chỗ cao như trần nhà, ống kỹ thuật ngoài ban công, hoặc phải đục tường gần đường điện.
Khi gọi, nói rõ màu và trạng thái từng đèn, đã khởi động lại mấy lần, và việc bạn vừa làm trước khi mất mạng như dời máy, dọn nhà. Thông tin cụ thể như vậy giúp tổng đài khoanh vùng nhanh, nhiều khi xử lý được từ xa mà không cần hẹn người tới.
Câu hỏi thường gặp
Có tự lắp modem cáp quang được không hay bắt buộc nhà mạng tới?
Phần kéo cáp và kích hoạt do nhà mạng làm. Sau đó việc cắm lại modem, dời modem trong phạm vi dây quang cho phép hoàn toàn tự làm được theo các bước trong bài.
Đèn mất tín hiệu quang báo đỏ thì có phải modem hỏng không?
Hiếm khi là do modem. Phần lớn là đầu quang lỏng, bẩn hoặc dây bị gập. Kiểm lại dây trong nhà trước, nếu vẫn đỏ thì đứt cáp bên ngoài và cần nhà mạng xử lý.
Dây quang dư dài có được cuộn tròn lại không?
Được, nhưng cuộn vòng rộng, đường kính cỡ một cái đĩa ăn trở lên, buộc lỏng. Cuộn chặt vòng nhỏ hoặc gấp đôi dây sẽ làm tín hiệu yếu hoặc mất hẳn.
Có nên tắt modem mỗi đêm cho tiết kiệm điện không?
Không cần. Modem tốn ít điện, tắt bật liên tục còn làm máy phải đăng ký lại mỗi lần. Muốn tắt wifi ban đêm cho con thì dùng tính năng hẹn giờ phát sóng.
Modem đặt trong tủ gỗ có được không?
Không nên. Tủ gỗ kín vừa chặn bớt sóng vừa làm máy nóng. Nếu buộc phải để trong tủ, mở cửa tủ hoặc khoét lỗ thoáng và để ăng ten hướng ra ngoài.
Cắm dây LAN vào cổng nào trên modem cũng được phải không?
Với phần lớn modem gia đình, các cổng LAN dùng như nhau, cắm cổng nào cũng nhận. Riêng cổng quang, cổng điện thoại bàn và cổng USB nếu có thì không dùng để cắm dây LAN, dù nhìn qua có vẻ vừa.