Tách băng tần là cho modem phát hai mạng wifi có tên riêng, một mạng chạy băng 2,4 GHz đi xa xuyên tường tốt, một mạng chạy băng 5 GHz nhanh hơn nhưng tầm ngắn, để bạn tự chọn thiết bị nào vào mạng nào. Việc tách làm trong phần cài đặt mạng không dây của modem: tắt chế độ gộp băng tần, đặt tên khác nhau cho hai băng, lưu lại.
Không phải nhà nào cũng cần tách. Bài này giúp bạn quyết định trước, sau đó mới đi vào các bước, bảng xếp thiết bị theo băng, và cách gỡ tình huống phổ biến nhất khiến người ta đi tìm cách tách: ổ cắm hay bóng đèn thông minh báo không kết nối được wifi.
Hai băng tần khác nhau ở đâu
Không cần nhớ thông số kỹ thuật, chỉ cần nắm cách hai băng cư xử trong nhà thật:
| Đặc điểm | Băng 2,4 GHz | Băng 5 GHz |
|---|---|---|
| Tầm phủ | Xa hơn, xuyên được một hai bức tường | Ngắn hơn, qua tường bê tông yếu đi nhanh |
| Tốc độ khi đứng gần | Vừa phải, đủ cho lướt web, xem video thường | Cao hơn rõ rệt, hợp xem phim độ nét cao, tải tệp lớn |
| Nhiễu | Dễ nhiễu vì nhà hàng xóm, lò vi sóng, thiết bị bluetooth cùng dùng | Ít nhiễu hơn, nhiều kênh hơn |
| Thiết bị hỗ trợ | Gần như mọi thiết bị, kể cả đời cũ | Điện thoại, máy tính, tivi đời gần đây; nhiều thiết bị nhà thông minh không hỗ trợ |
| Hợp với | Camera, ổ cắm, bóng đèn, máy in, phòng xa modem | Tivi, máy tính, điện thoại ở cùng phòng hoặc phòng kế bên modem |
Nhiều modem đời mới có chế độ gộp hai băng chung một tên, tự đẩy thiết bị sang băng phù hợp. Chế độ này tiện khi mọi thứ chạy trơn tru, nhưng khi có thiết bị khó tính thì nó lại làm rối.
Khi nào nên tách, khi nào cứ để gộp
Dùng danh sách sau để tự quyết. Nếu nhà bạn khớp từ hai dòng trở lên ở nhóm nên tách thì đáng làm:
- Nên tách khi cài ổ cắm, bóng đèn, cảm biến thông minh mà ứng dụng báo chỉ hỗ trợ 2,4 GHz và ghép mãi không được.
- Nên tách khi tivi phòng khách ngồi ngay cạnh modem mà xem phim vẫn hay giật, bạn muốn ép nó vào băng 5 GHz.
- Nên tách khi điện thoại cứ nhảy qua lại giữa hai băng lúc đi giữa các phòng, cuộc gọi video bị đứt quãng.
- Nên tách khi máy in hoặc camera đời cũ hay mất kết nối không rõ lý do.
- Cứ để gộp khi nhà nhỏ, một hai phòng, mọi thiết bị đang chạy ổn.
- Cứ để gộp khi nhà dùng hệ thống mạng lưới nhiều điểm phát, vì hệ này cần một tên chung để chuyển vùng mượt.
- Cứ để gộp khi người trong nhà không rành công nghệ, hai tên mạng dễ làm họ bối rối không biết chọn cái nào.
Có một cách trung gian: để gộp như thường ngày, chỉ tạm tắt băng 5 GHz trong mười phút lúc ghép thiết bị thông minh, ghép xong thì bật lại. Thiết bị đã vào mạng 2,4 GHz sẽ ở yên đó.
Các bước tách băng tần trên modem
Các bước dưới đây áp cho cả ứng dụng quản lý trên điện thoại lẫn trang quản trị mở bằng trình duyệt. Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản:
- Đăng nhập phần quản trị modem bằng tài khoản in trên tem dưới máy hoặc tài khoản bạn đã đổi.
- Vào mục cài đặt mạng không dây. Tìm công tắc có tên kiểu gộp băng tần, điều hướng băng tần, hoặc một tên mạng cho cả hai băng.
- Tắt công tắc đó. Màn hình sẽ hiện hai khung cài đặt riêng cho 2,4 GHz và 5 GHz.
- Ở khung 2,4 GHz, giữ nguyên tên mạng cũ. Giữ tên cũ cho băng này để camera, ổ cắm, máy in đang chạy không phải ghép lại.
- Ở khung 5 GHz, đặt tên mới bằng cách thêm đuôi dễ nhận biết, ví dụ tên cũ thêm chữ nhanh hoặc số 5 ở cuối.
- Đặt mật khẩu cho băng 5 GHz. Có thể dùng cùng mật khẩu với băng 2,4 GHz cho dễ nhớ.
- Bấm lưu. Modem có thể khởi động lại phần phát sóng, mọi thiết bị rớt mạng vài chục giây.
- Vào điện thoại, máy tính, tivi ở gần modem và chọn mạng có đuôi 5 GHz. Các thiết bị xa và thiết bị thông minh để nguyên ở mạng cũ.
Đặt tên 5 GHz bằng cách thêm đuôi vào tên cũ, không đặt hai tên hoàn toàn khác nhau. Như vậy người nhà nhìn danh sách vẫn biết đó là mạng nhà mình.
Xếp thiết bị nào vào băng nào
Lấy ví dụ căn hộ ba phòng của chị Hạnh, modem đặt ở phòng khách. Sau khi tách, chị xếp như sau và dán bảng này lên cánh tủ để người nhà theo:
| Thiết bị | Vị trí | Mạng nên chọn | Lý do |
|---|---|---|---|
| Tivi phòng khách | Cách modem hai mét | 5 GHz | Gần modem, cần tốc độ cao khi xem phim |
| Máy tính làm việc | Phòng ngủ chính, cách một tường | 5 GHz, nếu yếu thì đổi sang 2,4 | Họp trực tuyến cần ổn định |
| Điện thoại các thành viên | Di chuyển khắp nhà | 5 GHz khi ở phòng khách, cho phép tự chuyển | Điện thoại tự nhớ cả hai mạng |
| Camera ban công | Cách hai tường | 2,4 GHz | Xa, nhiều loại camera chỉ có 2,4 |
| Ổ cắm, bóng đèn thông minh | Rải khắp nhà | 2,4 GHz | Phần lớn chỉ hỗ trợ 2,4 |
| Máy in | Phòng làm việc | 2,4 GHz | Ít dữ liệu, cần kết nối bền hơn nhanh |
| Máy tính bảng của con | Phòng ngủ nhỏ cuối nhà | 2,4 GHz | Xa modem nhất |
Với điện thoại, có thể lưu cả hai mạng. Điện thoại sẽ tự chọn mạng nào có sóng mạnh hơn khi bạn đi qua các phòng. Nếu thấy nó cứ bám mạng 5 GHz đã yếu ở phòng xa, vào phần cài đặt wifi và tắt tự kết nối cho mạng 5 GHz.
Kiểm tra đã tách đúng chưa
Mở danh sách wifi trên điện thoại. Bạn phải thấy hai tên mạng nhà mình, một tên cũ và một tên có đuôi mới. Bấm vào từng mạng, phần thông tin chi tiết trên nhiều điện thoại có ghi tần số hoặc băng tần đang dùng. Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản hệ điều hành.
Đứng cạnh modem, kết nối mạng 5 GHz và mở một trang đo tốc độ. Sau đó chuyển sang mạng 2,4 GHz và đo lại tại đúng chỗ đó. Bình thường con số ở mạng 5 GHz sẽ cao hơn hẳn. Nếu hai con số gần bằng nhau, có thể điện thoại đời cũ không chạy được 5 GHz, hoặc modem chưa bật băng 5 GHz.
Rồi cầm điện thoại đi tới phòng xa nhất, đo lại cả hai. Thường bạn sẽ thấy mạng 5 GHz tụt mạnh hoặc mất hẳn còn mạng 2,4 GHz vẫn giữ được. Đây chính là bức tranh giúp bạn biết đặt thiết bị nào vào mạng nào cho đúng.
Cuối cùng mở ứng dụng của camera, ổ cắm thông minh, xem các thiết bị có còn trực tuyến không. Nếu bạn giữ tên cũ cho băng 2,4 GHz như hướng dẫn, chúng sẽ không bị ảnh hưởng gì.
Lỗi hay gặp và cách gỡ
Không thấy mạng 5 GHz trong danh sách. Điện thoại hoặc máy tính đời cũ có thể không hỗ trợ 5 GHz. Thử bằng một máy khác đời mới hơn. Nếu không máy nào thấy, vào lại modem xem băng 5 GHz đã bật chưa, một số máy có công tắc riêng cho từng băng.
Ổ cắm thông minh vẫn báo không kết nối dù đã chọn đúng mạng 2,4 GHz. Kiểm mật khẩu không có ký tự đặc biệt lạ, tên mạng không có dấu tiếng Việt. Đưa điện thoại và ổ cắm lại gần modem khi ghép. Một số thiết bị còn yêu cầu tắt dữ liệu di động trên điện thoại trong lúc ghép.
Sau khi tách, điện thoại hay mất mạng khi đi lên tầng. Điện thoại đang bám mạng 5 GHz yếu. Cho điện thoại quên mạng 5 GHz, chỉ dùng mạng 2,4 GHz, hoặc bật lại chế độ gộp.
Modem không có tuỳ chọn tách. Một số modem nhà mạng khoá tính năng này. Có thể hỏi nhà mạng mở giúp, hoặc dùng cách tạm tắt băng 5 GHz khi ghép thiết bị.
Tivi gần modem nhưng mạng 5 GHz vẫn chập chờn. Thử đổi kênh 5 GHz trong cài đặt modem sang kênh khác, hoặc để chế độ chọn kênh tự động. Nếu tivi có cổng LAN, nối dây là ổn định nhất.
Khi nào nên gọi nhà mạng hoặc người có nghề
Tách băng tần là việc thuần cài đặt, không đụng dây điện hay mở máy, nên phần lớn gia đình tự làm được. Dù vậy, có vài tình huống nên dừng lại và hỏi người có nghề thay vì thử tiếp:
- Đăng nhập trang quản trị thấy mục mạng không dây bị mờ, không sửa được. Modem nhà mạng đôi khi chỉ cho khách xem, quyền sửa nằm ở phía nhà mạng. Gọi tổng đài nhờ họ tách hộ hoặc mở quyền.
- Sau khi lưu, đèn Internet trên modem tắt và không sáng lại sau hai lần khởi động. Có thể bạn đã bấm nhầm sang trang cấu hình kết nối. Nói rõ với nhà mạng vừa sửa mục nào.
- Băng 5 GHz bật rồi mà không thiết bị nào thấy, kể cả điện thoại đời mới. Có thể phần phát 5 GHz của modem hỏng, cần nhà mạng hoặc trung tâm bảo hành kiểm.
- Cả nhà nhiều tầng mà tách xong tầng nào cũng chập chờn. Vấn đề lúc này là vùng phủ sóng chứ không phải băng tần, nên tính chuyện thêm điểm phát hoặc đi dây.
- Thiết bị thông minh đắt tiền như camera, khoá cửa ghép mãi không được. Gọi bên bán hoặc bên lắp, vì có loại cần cài lại theo quy trình riêng của hãng.
Khi gọi, chuẩn bị sẵn ảnh chụp tem dưới modem và ảnh chụp màn hình trang cài đặt mạng không dây. Hai tấm ảnh này giúp người hỗ trợ nhìn ra vấn đề trong một hai phút thay vì phải hỏi đi hỏi lại.
Câu hỏi thường gặp
Tách băng tần có làm mạng nhanh hơn không?
Bản thân việc tách không làm gói cước nhanh hơn. Nó chỉ giúp bạn chủ động đặt thiết bị gần modem vào băng 5 GHz nhanh hơn và thiết bị xa vào băng 2,4 GHz ổn định hơn.
Hai mạng sau khi tách có dùng chung một mật khẩu được không?
Được, và nên làm vậy cho dễ nhớ. Điều cần khác nhau chỉ là tên mạng, để bạn và các thiết bị phân biệt được mạng nào là băng nào.
Vì sao thiết bị nhà thông minh chỉ chạy 2,4 GHz?
Vì băng 2,4 GHz đi xa hơn, tốn ít điện hơn và linh kiện rẻ hơn. Thiết bị như ổ cắm, bóng đèn chỉ gửi rất ít dữ liệu nên không cần tốc độ của băng 5 GHz.
Đã tách rồi muốn gộp lại thì làm thế nào?
Vào lại mục cài đặt mạng không dây, bật công tắc gộp băng tần. Modem sẽ dùng một tên chung, thường là tên của băng 2,4 GHz, nên các thiết bị thông minh không phải ghép lại.
Nhà dùng bộ kích sóng thì có nên tách băng tần không?
Tuỳ cách bộ kích sóng hoạt động. Nếu nó phát lại đúng tên mạng gốc, nên tách ở cả modem và bộ kích sóng cho thống nhất tên. Nếu dùng hệ mạng lưới, thường nên để gộp.