ThietLap.comThiết Lập
Cài lại và nâng cấp máy tính

Nâng cấp Windows 10 lên Windows 11: kiểm máy đủ điều kiện, bật TPM, giữ dữ liệu

Cách kiểm máy có lên được Windows 11 không, bật TPM và khởi động an toàn trong bảng thiết lập máy, nâng cấp tại chỗ giữ nguyên dữ liệu và quay lại nếu không hợp.

A Vietnamese grandmother in a cardigan sits at an all-in-one computer on a living room side table, hand on the mouse, seen from behind, warm evening glow, blank screen

Nâng cấp Windows 10 lên Windows 11 là nâng cấp tại chỗ: máy giữ nguyên tệp, phần mềm và phần lớn thiết lập, miễn là máy đủ bốn điều kiện chính gồm bộ xử lý nằm trong danh sách hỗ trợ, có TPM 2.0, bật khởi động an toàn và khởi động kiểu UEFI. Kiểm bằng công cụ kiểm tra tình trạng máy của chính nhà phát hành; máy đủ điều kiện thì bản nâng cấp thường hiện sẵn trong phần cập nhật.

Nhiều máy đủ phần cứng nhưng công cụ báo chưa đủ chỉ vì TPM hoặc khởi động an toàn đang tắt trong bảng thiết lập máy. Bài này chỉ cách bật hai thứ đó, các bước nâng cấp, cách kiểm sau khi lên và cách quay lại Windows 10 trong thời hạn cho phép. Bài không hướng dẫn các cách lách yêu cầu phần cứng: máy không đủ điều kiện mà ép cài có thể không nhận cập nhật bảo mật.

Bốn điều kiện chính và cách tự kiểm

Công cụ kiểm tra của nhà phát hành sẽ báo gọn, nhưng hiểu từng điều kiện giúp bạn biết chỗ nào sửa được:

Điều kiệnKiểm ở đâuSửa được không
Bộ xử lý trong danh sách hỗ trợThông tin hệ thống, dòng bộ xử lý; đối chiếu danh sách trên trang chính thứcKhông, trừ khi thay máy
TPM 2.0Gõ tìm công cụ quản lý TPM; hoặc xem trong bảng thiết lập máyThường được: bật trong bảng thiết lập máy
Khởi động an toànPhần thông tin hệ thống, dòng trạng thái khởi động an toànThường được: bật trong bảng thiết lập máy
Khởi động kiểu UEFI, ổ kiểu GPTThông tin hệ thống, dòng chế độ khởi độngĐược, nhưng cần đổi kiểu ổ; nên nhờ người rành
RAM từ 4GB, ổ trống từ 64GBTrình quản lý tác vụ, trình quản lý tệpĐược: thêm RAM, dọn ổ

Máy mua trong khoảng năm sáu năm gần đây thường qua được điều kiện bộ xử lý. Máy cũ hơn, dù chạy Windows 10 rất mượt, thường vướng chính điều kiện này. Nếu bộ xử lý không nằm trong danh sách, dừng ở đây; phần còn lại của bài không áp dụng.

Chuẩn bị trước khi nâng cấp

Nâng cấp tại chỗ giữ dữ liệu, nhưng vẫn có tỉ lệ nhỏ thất bại. Chuẩn bị như sắp cài lại:

  • Sao lưu dữ liệu quan trọng ra ổ rời hoặc đám mây. Không có ngoại lệ.
  • Cập nhật hết Windows 10 trước, khởi động lại cho tới khi phần cập nhật báo không còn gì.
  • Dọn ổ C cho còn trống ít nhất khoảng năm mươi gigabyte để quá trình nâng cấp có chỗ làm việc.
  • Ghi lại mật khẩu đăng nhập, mã PIN và nếu ổ được mã hoá thì khoá khôi phục.
  • Liệt kê phần mềm nghề nghiệp và hỏi bên cung cấp xem đã hỗ trợ Windows 11 chưa, nhất là phần mềm kế toán, phần mềm gắn thiết bị đọc thẻ, máy chấm công đời cũ.
  • Cắm sạc laptop, dành một buổi khoảng hai tiếng.

Máy văn phòng dùng chung một phần mềm với các máy khác thì nâng cấp thử một máy trước, dùng vài ngày, rồi mới nâng các máy còn lại. Văn phòng 6 người của anh Tâm từng gặp chuyện máy chấm công đời cũ không có driver cho hệ điều hành mới; may mà chỉ thử trên một máy.

Bật TPM và khởi động an toàn trong bảng thiết lập máy

Chỉ làm bước này nếu công cụ kiểm tra báo thiếu TPM hoặc khởi động an toàn. Tên mục trong bảng thiết lập khác nhau rất nhiều tuỳ hãng máy và hãng bo mạch; dưới đây là ý chung, bạn tìm mục có ý tương tự.

  1. Vào bảng thiết lập máy: khởi động lại và bấm liên tục phím vào thiết lập ngay khi màn hình sáng (thường là Del, F2 hoặc một phím F khác). Hoặc trong Windows vào phần khôi phục, chọn khởi động nâng cao, rồi chọn thiết lập phần mềm cơ sở.
  2. Tìm mục TPM. Máy dùng bộ xử lý của một hãng có thể gọi là công nghệ nền tảng tin cậy; hãng kia gọi là TPM phần mềm cơ sở. Thường nằm trong nhóm bảo mật hoặc nhóm cấu hình nâng cao. Chuyển sang bật.
  3. Tìm mục khởi động an toàn trong nhóm khởi động hoặc bảo mật, chuyển sang bật. Nếu mục này bị mờ, kiểm chế độ khởi động đang là UEFI chưa; nếu đang ở chế độ cũ, dừng lại, xem mục dưới.
  4. Lưu và thoát (thường có phím tắt lưu hiển thị ở cuối màn hình).
  5. Vào lại Windows, chạy lại công cụ kiểm tra. Hai điều kiện vừa bật phải chuyển sang đạt.

Không đổi những mục bạn không hiểu trong bảng thiết lập. Nếu lỡ chỉnh sai và máy không vào Windows, vào lại bảng thiết lập, tìm mục nạp thiết lập mặc định, lưu và thoát. Ổ dữ liệu không bị ảnh hưởng bởi thao tác này.

Các bước nâng cấp tại chỗ

Khi công cụ kiểm tra báo máy đủ điều kiện:

  1. Mở phần cập nhật trong cài đặt, kiểm tra cập nhật. Máy đủ điều kiện thường thấy một khung mời nâng cấp lên Windows 11.
  2. Bấm tải và cài đặt, đọc và đồng ý điều khoản.
  3. Chờ tải, bản nâng cấp nặng vài gigabyte. Bạn vẫn dùng máy được trong lúc này.
  4. Khi báo cần khởi động lại, lưu tất cả công việc và khởi động lại. Máy khởi động lại vài lần, hiện phần trăm tiến độ; khoảng ba mươi phút đến một tiếng.
  5. Đăng nhập lại bằng tài khoản cũ. Màn hình chào có thể hỏi vài câu về quyền riêng tư; đọc và chọn.
  6. Nếu khung mời không hiện dù máy đủ điều kiện, dùng trợ lý cài đặt tải từ trang chính thức của nhà phát hành; công cụ này làm cùng việc nâng cấp tại chỗ.

Không tắt máy, không gập laptop trong lúc phần trăm đang chạy. Nếu máy đứng ở một con số quá một tiếng, chờ thêm; chỉ khi đứng quá ba tiếng mới giữ nút nguồn, máy thường tự quay lại Windows 10.

Kiểm sau khi lên Windows 11 và cách quay lại

Dùng thử vài ngày, kiểm lần lượt:

  • Dữ liệu: mở thư mục Tài liệu, Ảnh, Màn hình nền, mọi thứ còn đủ.
  • Mạng, âm thanh, máy in, máy quét hoạt động. Thiết bị cũ không chạy thì tìm driver mới trên trang hãng thiết bị.
  • Phần mềm nghề nghiệp mở được, in được, xuất dữ liệu được.
  • Kích hoạt: phần thông tin hệ thống báo đã kích hoạt.
  • Bộ gõ tiếng Việt gõ đúng dấu trong mọi chương trình.
  • Muốn quay lại Windows 10: trong phần khôi phục có mục quay lại phiên bản trước, chỉ dùng được trong khoảng mười ngày sau nâng cấp và khi bạn chưa dọn thư mục bản cài cũ. Quá hạn thì phải cài lại Windows 10 từ USB.

Trong mười ngày đầu đừng chạy công cụ dọn dẹp ổ đĩa với lựa chọn xoá bản cài Windows trước đó, vì đó chính là thứ giúp bạn quay lại. Khi đã chắc mọi thứ ổn, dọn đi để lấy lại vài chục gigabyte.

Áp vào trường hợp của bạn: nâng ngay, đợi hay thôi

Không phải máy nào đủ điều kiện cũng nên nâng ngay hôm nay. Cân theo việc máy đang làm.

Máy gia đình dùng trình duyệt, xem phim, học trực tuyến: nâng được ngay, rủi ro thấp. Nhà chị Lan nâng laptop của chị vào tối thứ sáu, sáng thứ bảy kiểm lại máy in và bộ gõ, xong trong buổi sáng.

Máy làm việc có phần mềm nghề nghiệp, thiết bị đọc thẻ, máy in hoá đơn: đợi đến khi bên cung cấp phần mềm và hãng thiết bị xác nhận hỗ trợ, rồi nâng thử một máy trước như văn phòng anh Tâm. Chọn thời điểm đầu tuần thì có người hỗ trợ khi cần, tránh ngay trước kỳ báo cáo hay cuối tháng.

Máy cũ không đủ điều kiện bộ xử lý: thôi, không cố. Giữ Windows 10 cập nhật đầy đủ, tìm hiểu thời hạn hỗ trợ trên trang chính thức, và lên kế hoạch thay máy trước khi hết hạn. Trong lúc chờ, tránh dùng máy đó cho việc nhạy cảm như ngân hàng trực tuyến nếu đã quá thời hạn hỗ trợ bảo mật.

Máy của ông bà, người quen giao diện cũ: nâng được, nhưng nên ngồi cùng một buổi để ghim lại các biểu tượng quen dùng lên thanh tác vụ, chỉnh chữ to, và viết một tờ giấy ngắn chỉ chỗ nút Bắt đầu mới nằm giữa thanh tác vụ. Thay đổi vị trí nút là thứ làm người lớn tuổi bối rối nhất, có thể chỉnh lại về bên trái trong phần cài đặt thanh tác vụ.

Lỗi hay gặp, máy không đủ điều kiện và khi nào nhờ người

Công cụ báo bộ xử lý không được hỗ trợ. Không sửa được bằng cài đặt. Máy vẫn dùng Windows 10 được, nhưng nên tìm hiểu thời hạn hỗ trợ bảo mật của Windows 10 trên trang chính thức để có kế hoạch thay máy hoặc dùng các chương trình cập nhật bảo mật mở rộng nếu có.

Chế độ khởi động đang là kiểu cũ, ổ kiểu MBR. Windows có sẵn công cụ chuyển kiểu ổ không mất dữ liệu, nhưng phải chạy bằng dòng lệnh và đổi chế độ khởi động ngay sau đó. Sai một bước là máy không khởi động. Việc này nên nhờ kỹ thuật, kèm sao lưu đầy đủ.

Nâng cấp thất bại, máy tự quay về Windows 10 kèm mã lỗi. Ghi mã lỗi, thường do driver cũ, phần mềm diệt virus bên thứ ba hoặc ổ đầy. Gỡ tạm phần mềm bảo vệ bên thứ ba, rút thiết bị ngoài, dọn ổ, rồi thử lại.

Sau khi lên, máy in cũ không in. Hãng máy in có thể đã ngừng hỗ trợ. Thử driver chung của hệ điều hành; không được thì quay lại Windows 10 trong mười ngày.

Khi nào nên nhờ người. Máy văn phòng gắn hệ thống quản lý tập trung, máy có ổ mã hoá mà không có khoá khôi phục, máy cần đổi kiểu ổ, hoặc máy chạy phần mềm ngân hàng, thuế, hoá đơn mà bên cung cấp chưa xác nhận hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Nâng cấp lên Windows 11 có mất dữ liệu không?

Nâng cấp tại chỗ giữ nguyên tệp và phần mềm. Tuy vậy vẫn có tỉ lệ nhỏ gặp sự cố, nên luôn sao lưu dữ liệu quan trọng trước khi bấm nâng cấp.

Nâng cấp Windows 11 có mất phí không?

Máy đang có Windows 10 bản quyền và đủ điều kiện phần cứng thường được nâng cấp miễn phí qua phần cập nhật. Máy kích hoạt bằng bản quyền số sẽ tự kích hoạt Windows 11 sau khi lên.

Làm sao biết máy có TPM 2.0 không?

Gõ tìm công cụ quản lý TPM trong Windows và mở; nếu thấy trạng thái sẵn sàng và phiên bản 2.0 là có. Nếu báo không tìm thấy TPM, nhiều khả năng chỉ đang tắt trong bảng thiết lập máy.

Máy không đủ điều kiện thì có nên ép cài Windows 11 không?

Không nên. Máy không đủ điều kiện có thể không nhận cập nhật bảo mật và gặp lỗi khó sửa. Giữ Windows 10 và lên kế hoạch thay máy an toàn hơn cho người dùng phổ thông.

Quay lại Windows 10 được trong bao lâu?

Thường trong khoảng mười ngày sau khi nâng cấp, qua mục quay lại phiên bản trước trong phần khôi phục. Quá hạn hoặc đã dọn bản cài cũ thì phải cài lại Windows 10 từ USB.

Nâng cấp mất bao lâu?

Tải về tuỳ mạng, phần cài đặt sau khi khởi động lại thường từ ba mươi phút đến một tiếng trên máy có SSD. Máy dùng ổ cứng quay có thể lâu gấp đôi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138