Khi tivi bị trễ tiếng so với hình, việc đầu tiên là xác định lệch xảy ra ở mọi nguồn hay chỉ ở một nguồn, rồi chỉnh mục đồng bộ âm thanh (có máy gọi là độ trễ âm thanh hoặc bù tiếng) ở đúng thiết bị đang phát tiếng. Nếu tiếng ra loa thanh hoặc loa bluetooth, chỉnh ở tivi chưa chắc đủ, bạn cần chỉnh cả ở loa.
Lệch dưới một phần mười giây thì mắt khó nhận ra; lệch từ hai phần mười giây trở lên thì xem người nói thấy rất khó chịu. Bài này hướng dẫn cách đo lệch bằng mắt, cách khoanh vùng nguyên nhân, các bước chỉnh, và lúc nào nên đổi sang dây thay vì cố chỉnh. Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản.
Chuẩn bị trước khi chỉnh
Trước khi đụng vào bất kỳ thanh trượt nào, chuẩn bị mấy thứ sau để có thể quay lại trạng thái cũ nếu chỉnh hỏng.
- Chụp ảnh màn hình cài đặt âm thanh và cài đặt hình hiện tại bằng điện thoại. Đây là cách rẻ nhất để quay về khi chỉnh lung tung.
- Tìm sẵn một video thử ngắn có tiếng va chạm rõ, phát lặp được. Video ca nhạc có tiếng trống hoặc cảnh vỗ tay là đủ.
- Xác định đường đi của tiếng: từ nguồn nào, qua tivi hay đi thẳng, ra loa nào, nối bằng gì.
- Cập nhật phần mềm tivi và loa thanh nếu có bản mới; nhiều bản cập nhật sửa đúng lỗi lệch tiếng.
- Rút điện tivi và loa thanh một phút, cắm lại, đo lại một lần. Có trường hợp chỉ cần khởi động lại thật sự là hết.
- Chọn một thời điểm trong nhà yên tĩnh. Tiếng quạt, tiếng xe ngoài đường làm khó nghe tiếng va chạm ngắn.
Nếu tivi do người khác trong nhà hay dùng, báo trước là bạn đang chỉnh, để không ai bấm đổi nguồn hay đổi chế độ hình giữa chừng. Sai một bước kiểu đó là cả buổi đo bị lệch.
Đo độ lệch bằng mắt trước khi chỉnh
Chỉnh khi chưa đo thì dễ chỉnh quá tay. Dùng một đoạn video có cảnh rõ khẩu hình hoặc tiếng va chạm để thử.
- Chọn video có người nói nhìn thẳng ống kính, hoặc cảnh vỗ tay, gõ trống, bóng nảy. Tiếng va chạm ngắn là dễ thấy lệch nhất.
- Ngồi đúng chỗ thường ngồi xem, không đứng sát tivi.
- Xem mười giây, tự hỏi: tiếng tới trước hay sau hình? Tiếng tới sau là trễ tiếng, phổ biến nhất. Tiếng tới trước là tiếng nhanh hơn hình, hay gặp khi bật chế độ xử lý hình nặng.
- Ghi lại kết quả cho từng nguồn: ứng dụng xem phim trên tivi, đầu thu truyền hình, máy chơi game, chiếu từ điện thoại.
- Ghi lại tiếng đang ra đâu: loa tivi, loa thanh qua dây, loa bluetooth.
Bảng ghi chép nhỏ này sẽ chỉ ra ngay nơi cần sửa. Nếu chỉ một nguồn lệch, lỗi nằm ở nguồn đó hoặc dây nối với nó. Nếu mọi nguồn đều lệch khi tiếng ra loa ngoài, lỗi nằm ở đường từ tivi sang loa.
Khoanh vùng nguyên nhân theo tình huống
Đối chiếu kết quả đo của bạn với bảng dưới. Mỗi dòng là một tình huống hay gặp khi đi sửa tại nhà.
| Bạn thấy | Thường do | Sửa ở đâu |
|---|---|---|
| Lệch ở mọi nguồn, tiếng ra loa tivi | Chế độ xử lý hình nặng, làm mượt chuyển động | Cài đặt hình trên tivi |
| Lệch ở mọi nguồn, tiếng ra loa thanh | Loa thanh xử lý âm thanh vòm, tivi chuyển nguyên gói âm thanh | Đồng bộ âm thanh trên loa thanh, định dạng tiếng trên tivi |
| Lệch ở mọi nguồn, tiếng ra bluetooth | Độ trễ tự nhiên của bluetooth | Bù trễ trên tivi; nếu không đủ, dùng dây |
| Chỉ lệch ở đầu thu truyền hình | Đầu thu cài định dạng tiếng không hợp | Cài đặt âm thanh trên đầu thu |
| Chỉ lệch ở một ứng dụng phim | Lỗi của ứng dụng hoặc của chính video | Cập nhật, đăng xuất rồi đăng nhập lại ứng dụng |
| Chỉ lệch khi chiếu từ điện thoại | Phản chiếu không dây có trễ | Dùng nút truyền trong ứng dụng thay cho phản chiếu |
Nếu kết quả rơi vào nhiều dòng cùng lúc, sửa dòng nằm gần loa nhất trước, rồi đo lại. Mỗi lần chỉ đổi một thứ, đổi nhiều thứ một lúc thì không biết cái nào có tác dụng.
Chỉnh đồng bộ âm thanh trên tivi
Phần lớn tivi thông minh có thanh trượt bù trễ tiếng. Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản: đồng bộ âm thanh, độ trễ âm thanh, căn chỉnh tiếng với hình.
- Mở đoạn video thử ở chế độ phát lặp.
- Vào cài đặt tivi, phần âm thanh, tìm mục cài đặt nâng cao hoặc cài đặt chuyên gia.
- Tìm mục đồng bộ hoặc độ trễ âm thanh. Một số tivi chỉ hiện mục này khi tiếng đang ra loa ngoài.
- Kéo thanh trượt từng nấc nhỏ; mỗi nấc thường chỉ vài chục mili giây, tuỳ máy. Tiếng đang trễ thì làm hình chậm lại hoặc tiếng sớm lên theo hướng tivi gợi ý.
- Sau mỗi vài nấc, quay về xem video thử ba tới năm giây.
- Dừng khi tiếng va chạm trùng với hình. Lùi lại một nấc nếu đã thấy tiếng đi trước hình.
- Thoát ra, chuyển sang một nguồn khác kiểm tra lại, vì có tivi lưu riêng cho từng nguồn.
Nếu thanh trượt kéo tới tận cùng mà vẫn lệch, đừng cố nữa: nguyên nhân thường là chế độ xử lý hình hoặc đường nối loa, phải sửa ở đó.
Ba chỗ khác cần chỉnh: hình, loa thanh và đầu thu
Tắt bớt xử lý hình. Các chế độ làm mượt chuyển động, giảm nhiễu, tăng nét làm tivi giữ hình lại để tính toán, nên hình chậm hơn tiếng. Thử chuyển chế độ hình sang chuẩn hoặc phim, tắt làm mượt, đo lại. Ngược lại, khi chơi game, chế độ trò chơi làm hình đi nhanh nên đôi khi tiếng lại trễ hơn, phải bù lại.
Chỉnh trên loa thanh. Loa thanh thường có mục đồng bộ tiếng riêng, chỉnh qua điều khiển của loa hoặc ứng dụng đi kèm. Tắt bớt chế độ vòm ảo, chế độ đêm nếu đang làm tiếng chậm. Nếu chỉnh cả ở tivi và loa, đặt tivi về giữa rồi chỉ chỉnh trên loa, tránh hai nơi bù chồng lên nhau.
Đổi định dạng tiếng ra. Trong phần âm thanh của tivi có mục định dạng tiếng ra số. Để chế độ tự động hoặc chuyển thẳng thì loa phải tự giải mã, có loa giải mã chậm. Thử đổi sang PCM, loại định dạng đơn giản nhất, rồi đo lại. Đổi xong có thể mất hiệu ứng vòm, bạn cân nhắc cái nào quan trọng hơn.
Cài lại âm thanh trên đầu thu. Đầu thu truyền hình cũng có mục định dạng tiếng và đôi khi mục bù trễ. Đặt đầu thu ra tiếng PCM, để tivi lo phần còn lại.
Chơi game và hát karaoke: hai trường hợp khó tính nhất
Xem phim chấp nhận lệch nhỏ, còn chơi game và hát thì không. Hai việc này cần cách bố trí riêng.
- Chơi game: bật chế độ trò chơi trên tivi cho nguồn máy chơi game để giảm độ trễ hình. Nối tiếng bằng dây, không dùng bluetooth. Nếu dùng tai nghe, cắm tai nghe dây vào tay cầm hoặc máy chơi game thay vì vào tivi.
- Chơi game: chỉnh đồng bộ âm thanh riêng cho nguồn này sau khi đã bật chế độ trò chơi, vì hình đã nhanh hơn nên mức bù khác với khi xem phim.
- Hát karaoke: nhạc từ tivi nên đi bằng dây sang loa hoặc amply. Bluetooth làm nhạc tới tai người hát chậm hơn lời chạy trên màn hình, người hát sẽ luôn bị hụt nhịp.
- Hát karaoke: tắt các hiệu ứng âm thanh vòm, tăng cường lời thoại trên tivi khi hát, vì chúng có thể thêm độ trễ và làm méo tiếng nhạc.
- Cả hai: tránh nối qua nhiều thiết bị trung gian. Mỗi bộ chuyển, mỗi hộp xử lý trên đường đi lại thêm một chút trễ.
Một cách thử nhanh cho karaoke: bật một bài quen, hát theo lời trên màn hình. Nếu thấy mình luôn hát trước nhạc nửa nhịp, đường tiếng đang bị trễ.
Cách kiểm tra đã hết lệch và lỗi hay gặp
Coi là xong khi bạn xem ba loại nội dung: một chương trình thời sự có người dẫn nhìn thẳng, một đoạn phim có thoại, một video ca nhạc có tiếng trống, mà không thấy lệch. Hỏi thêm một người khác trong nhà, vì mỗi người nhạy với độ lệch khác nhau.
Lỗi hay gặp nhất là chỉnh xong rồi mất sau khi tắt mở tivi. Nguyên nhân thường do tivi lưu riêng cho từng nguồn hoặc từng đầu ra; bạn đã chỉnh khi tiếng ra loa tivi nhưng hằng ngày lại nghe qua loa thanh. Chỉnh lại khi đang ở đúng cấu hình dùng hằng ngày.
Lỗi thứ hai là lệch tăng dần theo thời gian xem, ban đầu khớp mà nửa tiếng sau lệch rõ. Đây thường là lỗi của ứng dụng hoặc của tệp video, không phải của tivi. Tạm dừng rồi phát tiếp, lệch sẽ về như cũ; cập nhật ứng dụng để sửa lâu dài.
Lỗi thứ ba là chỉ một kênh truyền hình lệch còn kênh khác thì không. Đó là lỗi phát sóng của kênh, bạn không chỉnh được từ nhà và không nên đổi cài đặt chung vì nó.
Khi nào thôi chỉnh và chuyển sang dây hoặc gọi kỹ thuật
Với loa bluetooth đời cũ, độ trễ có thể lớn tới mức mọi thanh trượt đều không bù kịp. Khi đó, cách dứt điểm là nối loa bằng dây: cổng HDMI có hỗ trợ trả tiếng về loa, cổng quang, hoặc cổng tai nghe. Dây gần như không có trễ.
Hình dung nhà chị Mai mới lắp loa thanh, cả nhà xem phim cứ thấy diễn viên nói "nhép". Chị đã kéo thanh trượt trên tivi tới hết mà vẫn lệch. Khi tắt làm mượt chuyển động và đổi định dạng tiếng sang PCM, độ lệch gần như biến mất mà không cần kéo thanh trượt nữa. Vấn đề không nằm ở loa mà ở cách tivi xử lý hình.
Hãy gọi kỹ thuật hoặc bảo hành khi: tivi mới mua mà mọi nguồn đều lệch kể cả với loa trong và đã về cài đặt hình chuẩn; tiếng lúc có lúc mất kèm lệch; hoặc cổng HDMI chập chờn, phải lắc dây mới có tiếng. Những trường hợp này có thể do bo mạch hoặc cổng, bạn không nên tự tháo máy, nhất là khi máy còn bảo hành.
Câu hỏi thường gặp
Tivi bị trễ tiếng chỉ khi xem bằng ứng dụng phim thì sửa thế nào?
Cập nhật ứng dụng, đăng xuất rồi đăng nhập lại, xoá bộ nhớ đệm nếu tivi cho phép. Nếu vẫn lệch, thử một phim khác để biết lỗi thuộc ứng dụng hay thuộc một video cụ thể.
Vì sao bật chế độ trò chơi thì tiếng lại không khớp?
Chế độ trò chơi tắt phần lớn xử lý hình nên hình đi nhanh hơn. Nếu loa ngoài vẫn xử lý tiếng như cũ, tiếng sẽ đến sau. Chỉnh mục đồng bộ âm thanh riêng cho nguồn máy chơi game.
Đổi định dạng tiếng sang PCM có làm tiếng dở đi không?
Với tivi và loa thanh hai kênh, khác biệt rất khó nghe ra. Với dàn loa vòm nhiều kênh, PCM có thể làm mất hiệu ứng vòm. Hãy thử nghe cả hai và chọn theo ưu tiên của nhà bạn.
Tiếng nhanh hơn hình thì chỉnh ngược lại được không?
Được, nhưng nhiều tivi chỉ cho làm tiếng chậm đi, không cho làm tiếng nhanh lên. Khi tiếng đi trước, trước hết tắt bớt xử lý hình, sau đó mới dùng thanh trượt làm tiếng chậm lại.
Lệch tiếng có phải dấu hiệu tivi sắp hỏng không?
Hiếm khi. Phần lớn là do cài đặt, loa ngoài hoặc ứng dụng. Chỉ đáng lo khi lệch kèm mất tiếng, hình chớp hoặc tivi tự khởi động lại, lúc đó nên gọi bảo hành.