ThietLap.comThiết Lập
Cài đặt bảo mật tài khoản

Bật sao lưu đám mây có mã hoá đầu cuối: các bước và cách giữ khoá khôi phục

Bật chế độ mã hoá đầu cuối cho sao lưu đám mây trên điện thoại, đặt khoá hoặc liên hệ khôi phục, thử khôi phục ra máy khác và tránh mất trắng dữ liệu.

An older Vietnamese couple sit on a bed, the woman holding a phone with a blank screen while the man watches, wide shot from the doorway, warm lamp light

Sao lưu đám mây có mã hoá đầu cuối nghĩa là dữ liệu được khoá trên điện thoại của bạn trước khi gửi lên, và chỉ bạn mở được bằng khoá hoặc mật khẩu riêng. Muốn bật, bạn vào phần sao lưu hoặc bảo mật của tài khoản hệ điều hành hay của ứng dụng nhắn tin, chọn bật mã hoá, đặt khoá khôi phục, ghi khoá ra giấy, rồi thử khôi phục một lần.

Đổi lại sự riêng tư là trách nhiệm: mất khoá thì nhà cung cấp cũng không giúp được, dữ liệu coi như mất. Bài này chỉ cách bật theo chức năng chung, cách đặt và cất khoá, cách thử mà không làm hỏng máy đang dùng, và khi nào không nên bật. Tên mục có thể khác tuỳ máy, ứng dụng và phiên bản.

Sao lưu thường và sao lưu mã hoá đầu cuối khác nhau ra sao

Trước khi bật, cần biết mình đổi cái gì lấy cái gì. Bảng dưới so theo những gì người dùng thật sự gặp.

Điểm soSao lưu thông thườngSao lưu mã hoá đầu cuối
Ai mở được dữ liệuBạn, và về kỹ thuật cả nhà cung cấpChỉ người có khoá của bạn
Quên mật khẩu tài khoảnKhôi phục qua nhà cung cấp, dữ liệu cònCần khoá khôi phục hoặc thiết bị cũ còn đăng nhập
Mất khoá khôi phụcKhông liên quanDữ liệu sao lưu không mở được
Xem ảnh, tệp trên trình duyệt máy tínhThường đượcCó thể bị hạn chế hoặc phải bật thêm
Hợp vớiNgười lớn tuổi, người hay quên mật khẩuNgười giữ dữ liệu nhạy cảm, chịu cất khoá cẩn thận

Không phải dịch vụ nào cũng có chế độ này, và mỗi dịch vụ mã hoá một phạm vi khác nhau: có nơi chỉ mã hoá tin nhắn, có nơi mã hoá cả ảnh và ghi chú. Đọc phần mô tả ngay cạnh công tắc để biết mục nào được bảo vệ. Một số loại dữ liệu như thư điện tử, danh bạ, lịch thường vẫn giữ dạng thường để đồng bộ được với các dịch vụ khác, kể cả khi bạn đã bật. Nếu mục đích của bạn là giữ riêng tư một nhóm ảnh hay giấy tờ cụ thể, xem kỹ nhóm đó có nằm trong danh sách được mã hoá không, đừng giả định là bật một công tắc thì mọi thứ đều được khoá.

Chuẩn bị: bốn thứ phải có trước khi bật

Bật mã hoá đầu cuối là thao tác khó quay lui hơn mọi thao tác khác trong bài. Chuẩn bị đủ rồi mới bấm.

  • Hệ điều hành và ứng dụng đã cập nhật. Tất cả thiết bị cùng đăng nhập tài khoản thường phải lên bản đủ mới, nếu không công tắc sẽ không hiện hoặc báo thiết bị cũ chặn.
  • Một bản sao lưu đầy đủ đang chạy tốt. Mở phần sao lưu, xem lần sao lưu gần nhất là hôm nay hoặc hôm qua. Nếu đã lâu, sao lưu thủ công trước.
  • Giấy bút hoặc chỗ cất khoá khôi phục. Khoá thường là một chuỗi dài vài chục ký tự. Chép tay hay in ra đều được.
  • Người thân tin cậy, nếu dịch vụ cho chọn liên hệ khôi phục. Người này không xem được dữ liệu của bạn, chỉ giúp tạo mã khi bạn bị khoá ngoài. Ở nhiều dịch vụ, họ cần dùng thiết bị cùng hệ điều hành, và phải đồng ý trước.

Tránh làm việc này ngay trước chuyến đi xa hay khi sắp đổi máy. Nên bật khi mọi thứ đang ổn, dùng một hai tuần cho quen, rồi mới đổi máy.

Các bước bật trên điện thoại

Mô tả chung cho tài khoản hệ điều hành và ứng dụng nhắn tin có sao lưu mã hoá. Tên mục có thể khác tuỳ máy, ứng dụng và phiên bản.

  1. Mở Cài đặt, bấm vào tên tài khoản hoặc vào phần Sao lưu. Với ứng dụng nhắn tin, vào cài đặt của ứng dụng, mục Trò chuyện, phần sao lưu.
  2. Tìm dòng kiểu "bảo vệ dữ liệu nâng cao", "sao lưu được mã hoá đầu cuối" hoặc "mã hoá bản sao lưu". Bấm vào, đọc phần mô tả.
  3. Máy yêu cầu thiết lập cách khôi phục. Chọn một hoặc cả hai: tạo khoá khôi phục, thêm liên hệ khôi phục. Với ứng dụng nhắn tin, thường là đặt mật khẩu riêng hoặc dùng khoá dài.
  4. Nếu tạo khoá khôi phục: máy hiện chuỗi khoá. Chép ra giấy, kiểm từng ký tự. Máy sẽ bắt gõ lại khoá để chắc bạn đã chép đúng.
  5. Nếu thêm liên hệ khôi phục: chọn người trong danh bạ, máy gửi lời mời, chờ họ chấp nhận.
  6. Bấm bật. Máy có thể hỏi mã khoá màn hình của từng thiết bị đang đăng nhập để hoàn tất.
  7. Chờ máy báo đã bật, có khi mất vài phút đến vài giờ để mã hoá xong dữ liệu đã có.
  8. Ghi lên đầu tờ khoá: tên dịch vụ, tên tài khoản, ngày bật. Cất cùng chỗ với mã dự phòng.

Mật khẩu riêng cho bản sao lưu tin nhắn thì nên khác mật khẩu tài khoản, đủ dài, và cũng ghi ra giấy. Mất mật khẩu này, lần đổi máy sau bạn sẽ không mang được tin nhắn cũ sang.

Thử khôi phục mà không làm hỏng máy đang dùng

Một bản sao lưu chưa từng thử mở là một bản sao lưu chưa chắc tồn tại. Cách thử an toàn là dùng một máy khác, không phải đặt lại máy đang dùng.

  1. Lấy một máy dự phòng cùng hệ điều hành, máy cũ trong nhà chẳng hạn, đã đặt lại sạch.
  2. Khởi động, đăng nhập tài khoản của bạn, chọn khôi phục từ bản sao lưu đám mây.
  3. Máy sẽ hỏi mã khoá màn hình của một thiết bị cũ hoặc khoá khôi phục. Thử bằng khoá khôi phục trên giấy, đây là phép thử quan trọng nhất.
  4. Chờ khôi phục xong, mở thử ảnh, ghi chú, tin nhắn. Kiểm vài thứ chụp gần đây.
  5. Thử xong, đăng xuất tài khoản khỏi máy dự phòng, đặt lại máy đó, gỡ máy khỏi danh sách thiết bị của tài khoản.

Không có máy dự phòng thì ít nhất kiểm được khoá: một số dịch vụ có mục xác minh khoá khôi phục trong phần cài đặt, gõ khoá vào và máy báo đúng hay sai. Làm bước này mỗi năm một lần.

Một lưu ý khi mượn máy của người nhà để thử: đừng dùng máy họ đang dùng hằng ngày, vì khôi phục sẽ ghi đè dữ liệu của họ. Máy thử phải là máy trống, hoặc máy đã sao lưu và chủ máy đồng ý đặt lại. Nếu nhà không có máy nào như vậy, chờ lần đổi máy kế tiếp: trước khi bán máy cũ, dùng nó làm máy thử khôi phục, rồi mới đặt lại để bán.

Cất khoá khôi phục: chép cho đúng, để cho đúng chỗ

Khoá khôi phục là thứ duy nhất đứng giữa bạn và việc mất trắng bản sao lưu. Nó dài, toàn ký tự lẫn lộn, rất dễ chép sai. Mấy điều dưới đây rút từ những lần ngồi cứu dữ liệu cho người dùng.

  • Chép bằng chữ in hoa, mỗi nhóm ký tự cách một khoảng, đúng như máy hiện. Chỗ nào có số 0 và chữ O, số 1 và chữ I, viết thêm ghi chú nhỏ bên dưới.
  • Chép xong, đọc to từng nhóm, so với màn hình. Nếu có người thân bên cạnh, nhờ họ dò.
  • Làm hai bản: một bản trong phong bì mã dự phòng ở nhà, một bản trong trình quản lý mật khẩu hoặc giao người thân tin cậy giữ.
  • Không để bản giấy chung chỗ với điện thoại hay ví. Mất túi xách là mất cả máy lẫn khoá.
  • Ghi ngày tạo. Khi tạo khoá mới, huỷ tờ cũ ngay, xé nhỏ, kẻo sau này nhầm.
  • Đừng gửi khoá qua tin nhắn hay email cho chính mình. Tài khoản email bị chiếm thì khoá cũng lộ.

Một phép thử đơn giản: sáu tháng sau, lấy tờ giấy ra, không nhìn máy, đọc lại xem chữ có rõ không, có nhầm được ký tự nào không. Tờ nào nhoè hay mực phai thì chép lại khi máy còn trong tay.

Lỗi hay gặp, khi nào không nên bật, khi nào cần hỗ trợ

Công tắc bật bị mờ, báo có thiết bị cũ. Một máy tính bảng hay máy tính cũ cùng đăng nhập chưa cập nhật được. Cập nhật máy đó, hoặc đăng xuất tài khoản khỏi nó, rồi bật lại.

Không xem được ảnh trên trình duyệt máy tính sau khi bật. Đây là hệ quả của mã hoá đầu cuối. Nhiều dịch vụ cho phép mở tạm truy cập web từ điện thoại khi cần. Nếu bạn hay xem ảnh trên máy tính người khác, cân nhắc lại.

Mất khoá khôi phục nhưng điện thoại vẫn còn. Vào ngay phần cài đặt, tạo khoá mới thay khoá cũ. Còn đăng nhập được trên ít nhất một thiết bị là còn đổi được.

Không nên bật khi. Người dùng hay quên mật khẩu và không có ai giữ khoá hộ; cha mẹ lớn tuổi chỉ cần ảnh không mất. Với họ, sao lưu thông thường kèm xác thực hai lớp là lựa chọn hợp lý hơn.

Đã mất cả khoá, cả máy, cả liên hệ khôi phục. Nhà cung cấp không mở được dữ liệu mã hoá đầu cuối. Bạn vẫn có thể lấy lại tài khoản, nhưng phần dữ liệu đó mất. Đừng trả tiền cho ai hứa giải mã giúp.

Áp vào nhà mình: ai bật, ai không, cất khoá thế nào

Nhà chị Lan quyết thế này. Chị Lan bật mã hoá đầu cuối, vì điện thoại chị giữ ảnh giấy tờ của cả nhà và tin nhắn công việc. Khoá khôi phục chép tay, để trong phong bì mã dự phòng; liên hệ khôi phục là anh chồng.

Anh chồng chỉ bật mã hoá cho bản sao lưu tin nhắn, đặt mật khẩu riêng, phần ảnh để sao lưu thường vì anh hay xem ảnh trên máy tính cơ quan.

Bà nội không bật. Bà hay quên mật khẩu, và điều bà cần nhất là ảnh cháu không bị mất khi đổi máy. Chị Lan giữ mật khẩu tài khoản của bà và mã dự phòng.

Cậu con trai muốn bật cho tin nhắn. Mẹ đồng ý với điều kiện con ghi mật khẩu sao lưu ra giấy, bỏ bì niêm phong giao mẹ cất, mẹ không mở.

Mỗi tháng Giêng, khi kiểm mã dự phòng, chị Lan kiểm luôn khoá khôi phục bằng mục xác minh khoá trên máy mình, và hỏi anh chồng xem anh còn đăng nhập được mục liên hệ khôi phục không.

Câu hỏi thường gặp

Mã hoá đầu cuối có làm sao lưu chậm hay tốn dung lượng hơn không?

Hầu như không thấy khác biệt khi dùng hằng ngày. Lần bật đầu tiên có thể mất vài giờ để máy mã hoá lại dữ liệu đã có. Dung lượng đám mây dùng gần như không đổi.

Tắt mã hoá đầu cuối rồi bật lại có được không?

Được, ở đa số dịch vụ. Khi tắt, dữ liệu được chuyển về dạng sao lưu thường, nhà cung cấp lại khôi phục giúp được. Thao tác tắt thường cần mã khoá màn hình hoặc khoá khôi phục.

Liên hệ khôi phục có đọc được ảnh và tin nhắn của mình không?

Không. Người đó chỉ tạo được một mã giúp bạn chứng minh quyền vào tài khoản khi bạn bị khoá ngoài. Dữ liệu của bạn vẫn chỉ mở được trên thiết bị của bạn.

Có nên chụp ảnh khoá khôi phục để lưu cho tiện không?

Không nên lưu trên chính điện thoại đó hay kho ảnh đồng bộ. Nếu muốn có bản số, để trong trình quản lý mật khẩu có mã hoá, và vẫn giữ một bản giấy ở nhà.

Sao lưu ứng dụng nhắn tin có tự mã hoá đầu cuối không?

Tin nhắn trong lúc gửi có thể đã được mã hoá đầu cuối, nhưng bản sao lưu lên đám mây thì nhiều ứng dụng mặc định không mã hoá. Phải tự bật trong phần sao lưu của ứng dụng và đặt mật khẩu riêng.

Đổi sang điện thoại khác hệ điều hành thì bản sao lưu mã hoá có dùng được không?

Bản sao lưu của hệ điều hành thường không dùng chéo được. Ứng dụng nhắn tin thì tuỳ, có cái hỗ trợ chuyển qua lại. Trước khi đổi, làm theo hướng dẫn chuyển dữ liệu riêng của ứng dụng, khi máy cũ còn chạy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138