ThietLap.comThiết Lập
Phần mềm cơ bản trên máy tính

Cách cài phông chữ tiếng Việt trên máy tính: một tệp, cả bộ, cho mọi tài khoản

Cài phông chữ tiếng Việt trên Windows và macOS: tệp nào cài được, cài cho riêng mình hay mọi người dùng, kiểm phông có đủ dấu, gỡ phông lỗi và phông trùng tên.

A Vietnamese graphic design student seen from the side, face hidden by hair, sorts a folder of files on a white desktop computer with a blank screen, bright studio daylight, top-down angle

Cài phông chữ trên máy tính chỉ cần mở tệp phông (đuôi ttf hoặc otf) và bấm Cài đặt; trên Windows có thêm lựa chọn cài cho mọi người dùng, trên macOS thì trình quản lý phông có sẵn lo phần còn lại. Phông vừa cài sẽ hiện trong danh sách phông của bộ văn phòng và các phần mềm khác, có khi phải mở lại phần mềm mới thấy.

Chỗ người dùng hay vướng là tải nhầm phông không có dấu tiếng Việt, cài phông trùng tên với phông đã có, hoặc cài hàng nghìn phông một lúc làm máy chậm. Phần dưới đi từ chuẩn bị, bảng định dạng tệp, các bước trên từng hệ điều hành, cách thử phông, đến cách gỡ phông lỗi. Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản.

Chuẩn bị trước khi cài phông

Phông chữ cũng là phần mềm, có giấy phép và có thể bị sửa đổi. Trước khi cài, rà các điểm:

  • Nguồn tải: thư viện phông chính thức của nhà thiết kế, thư viện phông miễn phí có ghi rõ giấy phép, hoặc phông do cơ quan, khách hàng gửi kèm hồ sơ.
  • Giấy phép: phông miễn phí cho cá nhân chưa chắc được dùng cho in ấn bán hàng, biển hiệu. Đọc tệp giấy phép đi kèm, thường nằm cùng thư mục phông.
  • Có hỗ trợ tiếng Việt không: trang tải thường ghi danh sách ngôn ngữ hoặc bộ ký tự. Không ghi thì phải thử sau khi cài.
  • Đủ các kiểu: thường, đậm, nghiêng, đậm nghiêng. Thiếu kiểu đậm thì phần mềm tự làm đậm giả, in ra xấu.
  • Giải nén trước: phông tải về thường nằm trong tệp nén. Giải nén ra thư mục riêng, đừng cài thẳng từ trong tệp nén.
  • Đóng bộ văn phòng và phần mềm thiết kế đang mở.
  • Ghi lại tên phông và nơi tải vào sổ thiết bị, để khi cài lại máy hay chuyển máy mới bạn biết lấy lại ở đâu.

Với phông do khách hàng hay cơ quan gửi để đọc đúng hồ sơ, hỏi rõ họ gửi đủ bộ chưa và có được phép cài vào máy dùng chung không.

Định dạng tệp phông: cái nào cài được, cái nào không

Trong thư mục phông tải về thường có nhiều loại tệp. Bảng dưới giúp bạn biết bấm vào tệp nào:

Đuôi tệpLà gìCài trên WindowsCài trên macOS
ttfPhông TrueType, phổ biến nhấtĐượcĐược
otfPhông OpenType, thường nhiều ký tự và kiểu chữ hơnĐượcĐược
ttcGói nhiều phông trong một tệpĐượcĐược
woff, woff2Phông dành cho trang webKhông dùng để càiKhông dùng để cài
zip và các tệp nén khácTệp nén chứa phôngGiải nén trướcGiải nén trước
Tệp có đuôi exe, dmg, pkg đi kèm phôngBộ cài phần mềmCảnh giác, phông không cần bộ càiCảnh giác, phông không cần bộ cài

Nếu thư mục có cả ttf và otf của cùng một phông, chỉ cài một loại, ưu tiên otf. Cài cả hai sẽ thành hai phông trùng tên, phần mềm có thể chọn nhầm. Phông thật không bao giờ cần chạy tệp cài exe; nếu "bộ phông" đi kèm tệp exe, đừng chạy.

Cài phông trên Windows

Có hai cách, chọn theo việc ai sẽ dùng phông:

  1. Mở thư mục đã giải nén, chọn các tệp ttf hoặc otf cần cài (giữ phím điều khiển và bấm để chọn nhiều tệp).
  2. Bấm chuột phải vào các tệp đã chọn. Nếu chỉ mình bạn dùng, chọn Cài đặt; phông sẽ nằm trong thư mục riêng của tài khoản bạn, không cần quyền quản trị.
  3. Nếu máy dùng chung và mọi người đều cần phông, chọn Cài đặt cho tất cả người dùng. Máy sẽ hỏi quyền quản trị.
  4. Nếu máy hỏi phông đã tồn tại, có muốn thay thế không: dừng lại, xem phần gỡ phông trùng tên bên dưới, đừng bấm thay thế ngay.
  5. Chờ một lát với bộ phông nhiều tệp; đừng tắt cửa sổ khi thanh tiến trình còn chạy, phông cài dở có thể bị lỗi.
  6. Mở lại bộ văn phòng, tìm tên phông trong danh sách phông.

Cũng có thể mở Cài đặt, vào phần Cá nhân hoá, mục Phông chữ, rồi kéo thả tệp vào ô cài. Cách này cài cho riêng tài khoản. Phần mềm chạy dưới tài khoản khác, hoặc phần mềm cũ, đôi khi chỉ thấy phông cài cho tất cả người dùng.

Cài phông trên macOS

macOS có sẵn trình quản lý phông, mở tệp phông là nó tự bật lên.

  1. Bấm đúp vào tệp ttf hoặc otf. Một cửa sổ xem trước phông hiện ra.
  2. Bấm nút Cài đặt phông. Trình quản lý phông mở ra, phông nằm trong mục phông của người dùng.
  3. Nếu trình quản lý báo cảnh báo về phông (trùng tên, lỗi cấu trúc), đọc kỹ. Phông có lỗi cấu trúc nên bỏ qua, đừng ép cài.
  4. Với nhiều tệp, mở trình quản lý phông, kéo cả nhóm tệp vào cửa sổ.
  5. Muốn mọi tài khoản trên máy đều dùng được, trong phần cài đặt của trình quản lý phông đổi vị trí cài mặc định sang máy tính, sẽ cần mật khẩu quản trị.
  6. Thoát hẳn và mở lại phần mềm cần dùng phông, rồi gõ thử tên phông trong ô chọn phông để chắc nó đã có mặt.

Trình quản lý phông còn có chức năng xác thực phông, kiểm phông có lỗi không. Nên chạy với phông lấy từ nguồn lạ.

Thử xem phông có đủ dấu tiếng Việt

Phông cài xong chưa chắc gõ được tiếng Việt. Mở một tệp văn bản, gõ đoạn thử sau, chọn phông vừa cài cho cả đoạn:

  • "Ứng dụng, quyển, nghiêng ngả, đặc sản, ỷ lại, ĐƯỜNG ỐNG, Ở ĐÂY": có đủ chữ ư, ơ, đ và dấu chồng trên chữ hoa.
  • Các chữ in hoa có dấu chồng như Ổ, Ẩ, Ế: dấu không đè lên nét chữ, không bị cắt mất phần đầu.
  • Kiểu đậm và nghiêng của cùng câu: dấu vẫn đúng chỗ.
  • Cỡ chữ nhỏ (khoảng mười) và cỡ to (khoảng ba mươi): dấu vẫn rõ, không dính vào nhau.
  • Chữ "ươ" trong "người, trường, được": dấu móc hiện đủ hai chữ.

Nếu có chữ hiện bằng phông khác (nhìn khác hẳn nét chữ xung quanh), hoặc hiện thành ô vuông, phông thiếu ký tự tiếng Việt. Gỡ phông đó và tìm phông khác. In thử một trang trước khi dùng phông cho bảng hiệu, thiệp, tài liệu gửi khách, vì có phông hiện trên màn hình ổn nhưng khi in dấu nhỏ lại mờ hoặc dính nét.

Áp vào trường hợp của bạn: cài nhiều phông và máy dùng chung

Cửa hàng in nhỏ của chị Mai cần vài trăm phông. Cài hết vào máy làm danh sách phông dài, phần mềm mở chậm, khởi động máy cũng lâu hơn. Cách làm hợp lý: chia phông thành nhóm theo việc (phông tiêu đề, phông thân bài, phông thư pháp), chỉ cài nhóm hay dùng. Nhóm ít dùng giữ trong thư mục lưu trữ, khi cần mới cài, xong việc thì gỡ.

Văn phòng sáu người của anh Tâm cần mọi máy có cùng bộ phông công ty. Lập một thư mục phông chuẩn trên ổ lưu trữ chung, có tệp giấy phép đi kèm. Cài cho tất cả người dùng trên từng máy, ghi vào sổ thiết bị. Khi gửi văn bản cho khách, xuất ra PDF để khách không cần có phông vẫn đọc đúng.

Học sinh cần phông viết tay cho bài trình chiếu. Cài cho riêng tài khoản của con, không cần quyền quản trị. Dặn con: khi nộp bài, xuất PDF hoặc nhúng phông vào tệp trình chiếu, vì máy của thầy cô không có phông đó sẽ tự đổi sang phông khác và bài lệch hết.

Phông trên máy và phông trong tệp: vì sao hai máy hiện khác nhau

Một tệp văn bản không chứa phông, nó chỉ ghi tên phông. Khi mở tệp, phần mềm tìm phông có tên đó trong máy. Có thì hiện đúng, không có thì lấy phông khác thay vào, chữ đổi dáng, dòng xô lệch, trang có thể dài thêm. Đó là lý do bạn soạn trên máy mình đẹp mà mở sang máy cơ quan thì vỡ bố cục.

Có ba cách xử lý, chọn theo việc. Nếu người nhận chỉ cần đọc hoặc in, xuất ra PDF: tệp PDF mang theo hình dạng chữ, mở ở đâu cũng giống nhau. Nếu người nhận cần sửa tiếp, dùng tuỳ chọn nhúng phông khi lưu tệp nếu bộ văn phòng có, kiểm giấy phép phông có cho nhúng không. Nếu cả nhóm thường xuyên sửa chung, thống nhất một bộ phông mọi máy đều có, ưu tiên phông có sẵn trong hệ điều hành và hỗ trợ tiếng Việt đầy đủ.

Câu nên dặn người cùng nhóm: "Gửi bản chỉ để xem thì gửi PDF; gửi bản để sửa thì dùng phông chung." Câu không nên: "Máy em thiếu phông thì tự tìm trên mạng tải về." Tìm phông trùng tên trên mạng rất dễ tải phải bản khác số kiểu, khác khoảng cách chữ, văn bản vẫn lệch mà còn thêm một phông lạ trong máy.

Lỗi hay gặp và cách gỡ phông

Cài xong không thấy phông trong phần mềm. Thoát hẳn phần mềm và mở lại. Vẫn không thấy thì thử cài lại cho tất cả người dùng. Một số phần mềm chỉ đọc danh sách phông khi khởi động máy, khởi động lại một lần.

Phông trùng tên với phông đã có. Đừng thay thế phông hệ thống, vì giao diện máy có thể hiện sai chữ. Nếu là phông bạn tự cài trước đó, gỡ bản cũ rồi cài bản mới.

Gỡ phông trên Windows. Mở Cài đặt, phần Cá nhân hoá, mục Phông chữ, bấm vào tên phông, chọn Gỡ cài đặt. Không gỡ phông của hệ thống, nhận ra qua việc nút gỡ bị mờ hoặc tên phông quen thuộc của giao diện máy.

Gỡ phông trên macOS. Mở trình quản lý phông, chọn phông, xoá. Phông hệ thống được bảo vệ, không xoá được.

Văn bản người khác gửi vẫn vỡ chữ dù đã cài phông. Có thể văn bản soạn bằng bảng mã cũ chứ không phải thiếu phông. Trường hợp này cần chuyển mã văn bản sang Unicode, không phải cài thêm phông.

Khi nào nhờ người. Giao diện máy hiện chữ lạ sau khi cài phông, hoặc máy chậm hẳn sau khi cài hàng loạt: gỡ phông vừa cài; không được thì nhờ kỹ thuật viên kiểm.

Câu hỏi thường gặp

Cài phông cho riêng mình và cho tất cả người dùng khác nhau thế nào?

Cài cho riêng mình thì phông nằm trong tài khoản của bạn, không cần quyền quản trị, người khác đăng nhập máy không thấy. Cài cho tất cả người dùng thì mọi tài khoản đều dùng được, cần quyền quản trị, và một số phần mềm cũ chỉ nhận phông cài theo cách này.

Tại sao phông tải về gõ tiếng Việt bị lỗi dấu?

Phông đó không có đủ ký tự tiếng Việt, nhiều phông nước ngoài chỉ có chữ Latinh cơ bản. Phần mềm sẽ thay chữ thiếu bằng phông khác hoặc ô vuông. Hãy tìm phông ghi rõ hỗ trợ tiếng Việt, hoặc bản Việt hoá chính thức của phông đó.

Cài quá nhiều phông có làm máy chậm không?

Vài trăm phông thường chưa đáng kể, nhưng vài nghìn phông làm phần mềm văn phòng, phần mềm thiết kế mở chậm và danh sách phông khó tìm. Chỉ cài nhóm hay dùng, nhóm còn lại để trong thư mục lưu trữ, cần mới cài.

Có nên cài cả bản ttf và otf của cùng một phông không?

Không nên. Hai bản trùng tên khiến phần mềm có thể chọn nhầm bản, văn bản trên máy này và máy kia hiện khác nhau. Chọn một bản, thường ưu tiên otf nếu có, và gỡ bản kia.

Gửi văn bản có phông lạ cho người khác thì làm sao để họ thấy đúng?

Cách chắc nhất là xuất ra PDF trước khi gửi, phông sẽ được nhúng vào tệp. Nếu phải gửi tệp có thể sửa, dùng tuỳ chọn nhúng phông khi lưu nếu phần mềm có, và kiểm giấy phép phông có cho nhúng không.

Phông miễn phí có được dùng làm bảng hiệu cửa hàng không?

Tuỳ giấy phép của từng phông. Có phông miễn phí cho mọi mục đích, có phông chỉ miễn phí cho cá nhân. Đọc tệp giấy phép đi kèm, không rõ thì liên hệ nhà thiết kế phông trước khi in bảng hiệu hay bao bì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138