Để ông bà dùng tivi thông minh dễ như tivi đời cũ, bạn cài cho tivi bật lên là vào thẳng kênh hoặc nguồn quen, dọn màn hình chính chỉ còn vài ứng dụng ông bà xem, tăng cỡ chữ và phụ đề, bật chế độ giọng nói rõ, khoá mua hàng, rồi dán một tờ hướng dẫn nhỏ cạnh tivi. Làm một lần mất chừng một giờ, chủ yếu là dò cài đặt bằng điều khiển.
Bài dành cho người cài giúp, đi theo đúng các chỗ ông bà hay vướng: bật lên không thấy kênh, lỡ bấm vào ứng dụng lạ, chữ bé, tiếng nhạc nền át tiếng người, điều khiển nhiều nút. Mỗi tivi đặt cài đặt ở chỗ khác nhau, nên tên mục có thể khác tuỳ hãng và phiên bản phần mềm; bạn dùng ô tìm kiếm trong phần cài đặt của tivi nếu có.
Ông bà hay vướng ở đâu với tivi thông minh
Bật lên ra màn hình chính đầy ứng dụng. Tivi đời cũ bật lên là có hình. Tivi thông minh bật lên thường ra màn hình chính với hàng chục ô quảng cáo phim, ông bà không biết đi tiếp đâu.
Đổi nguồn mất hình. Ông bà bấm nhầm nút nguồn vào trên điều khiển, màn hình báo không có tín hiệu, tưởng tivi hỏng, gọi con lúc nửa đêm.
Chữ bé, phụ đề bé. Giao diện tivi thiết kế cho người ngồi gần, mắt tốt. Ngồi ghế xa ba mét thì tên kênh và phụ đề phim chỉ còn là vệt mờ.
Nhạc nền át lời thoại. Phim và chương trình hiện đại trộn âm rất dày, người nghe kém tăng to thì nhạc ầm ầm mà lời vẫn không rõ.
Bấm nhầm vào mua hàng, thuê phim. Một số ứng dụng trên tivi cho thuê phim bằng thẻ đã lưu, chỉ cần bấm nút xác nhận trên điều khiển.
Cập nhật tự hiện thông báo. Hộp thoại cập nhật hiện giữa chương trình, ông bà không biết bấm gì để tắt, ngồi đó chờ.
Chuẩn bị trước khi cài
Mang theo và hỏi trước những thứ sau:
- Điều khiển của tivi và điều khiển của đầu thu nếu nhà dùng đầu thu truyền hình riêng. Thay pin mới cho cả hai.
- Mật khẩu wifi nhà ông bà, nếu tivi chưa nối mạng.
- Hỏi ông bà hay xem gì: kênh nào, giờ nào, có xem video trên mạng không, có nghe nhạc không. Ghi lại ba bốn thứ chính.
- Biết tivi đang xem truyền hình bằng đường nào: ăng ten, cáp, đầu thu riêng hay ứng dụng truyền hình trên tivi. Đây là thứ quyết định tivi nên bật lên vào đâu.
- Một tờ giấy cứng khổ nhỏ và bút dạ để viết tờ hướng dẫn ở cuối buổi.
- Nếu tivi treo tường cao hoặc phải đi lại dây sau tivi, đừng tự trèo thang hay tháo giá treo. Gọi thợ lắp đặt; tivi rơi hoặc người ngã nguy hiểm hơn nhiều so với việc chờ thêm một ngày.
Khi đã biết ông bà xem truyền hình qua đường nào, phần còn lại chỉ là làm cho tivi tự đi đến đó mỗi lần bật.
Cho tivi bật lên là vào thẳng kênh quen
Đây là thay đổi đáng giá nhất. Tên mục có thể khác tuỳ hãng tivi và phiên bản phần mềm:
- Vào phần Cài đặt của tivi, tìm mục Chung, Hệ thống hoặc Tuỳ chọn khởi động.
- Tìm lựa chọn kiểu Khi bật nguồn hoặc Nguồn vào khi khởi động. Chọn Nguồn cuối cùng hoặc chọn thẳng nguồn đang dùng: kênh truyền hình, cổng nối đầu thu, hay một ứng dụng truyền hình.
- Nếu ông bà xem bằng đầu thu riêng, bật tính năng điều khiển chung qua cổng nối (thường gọi là liên kết thiết bị qua HDMI). Bật tivi là đầu thu tự bật theo, tắt cũng vậy, và một điều khiển dùng cho cả hai.
- Tắt lựa chọn hiện màn hình chính khi khởi động nếu tivi có.
- Tắt tivi hẳn bằng điều khiển, chờ một phút, bật lại để thử. Phải vào đúng kênh quen, không ra màn hình chính.
- Nếu tivi vẫn ra màn hình chính, xem có chế độ đơn giản hoặc chế độ tivi cơ bản không. Một số tivi có chế độ này, bỏ hẳn phần ứng dụng.
Sau bước này, ông bà chỉ cần học hai nút: nguồn và chuyển kênh. Mọi thứ khác là phần thưởng.
Chữ, phụ đề và âm thanh cho người nhìn kém, nghe kém
Các tuỳ chọn này thường nằm trong phần Trợ năng hoặc Hỗ trợ tiếp cận của tivi:
- Tăng cỡ chữ giao diện hoặc bật phóng to nếu có, để tên kênh và thông báo đọc được từ chỗ ngồi.
- Bật độ tương phản cao nếu ông bà khó phân biệt chữ trắng trên nền sáng.
- Trong phần phụ đề, chọn cỡ lớn, chữ trắng nền đen mờ. Phụ đề phim trên ứng dụng xem phim có cài đặt riêng trong ứng dụng, chỉnh luôn.
- Trong phần âm thanh, bật chế độ giọng nói rõ, tăng cường lời thoại hoặc tương tự. Tắt âm thanh vòm giả lập, vì nó làm lời thoại xa hơn.
- Bật tự cân bằng âm lượng để quảng cáo không to vọt lên so với chương trình.
- Đặt hẹn giờ tắt nếu ông bà hay ngủ quên trước tivi, hoặc bật tự tắt khi không có thao tác sau vài giờ.
Nếu ông bà nghe kém nhiều, cân nhắc tai nghe không dây hoặc loa nhỏ đặt cạnh ghế. Kết nối qua phần âm thanh hoặc thiết bị không dây của tivi; chọn loại tivi cho phép phát cùng lúc qua loa tivi và tai nghe để người khác trong nhà vẫn nghe được.
Dọn màn hình chính, khoá mua hàng và cập nhật
Màn hình chính càng ít ô, ông bà càng ít lạc. Làm tiếp những việc sau:
- Gỡ hoặc ẩn các ứng dụng ông bà không dùng. Ứng dụng có sẵn của hãng có khi không gỡ được, nhưng thường ẩn hoặc chuyển xuống cuối được.
- Đưa ba bốn ứng dụng ông bà dùng lên đầu hàng, theo thứ tự hay dùng.
- Tắt tự phát video giới thiệu trên màn hình chính nếu có; video tự phát làm ông bà tưởng đã bấm vào gì.
- Đặt mã khoá cho mua hàng hoặc thuê phim trong phần tài khoản của tivi. Gỡ thẻ thanh toán khỏi tài khoản tivi nếu ông bà không thuê phim.
- Bật tự cập nhật phần mềm vào giờ tivi tắt, để hộp thoại cập nhật không hiện giữa chương trình. Nếu tivi chỉ có cập nhật thủ công, cập nhật ngay hôm cài.
- Tắt quảng cáo cá nhân hoá và các thông báo đề xuất trong phần quyền riêng tư.
- Nếu trẻ con cũng xem tivi này, đặt hồ sơ trẻ em trong ứng dụng xem phim, và mã cho nội dung theo độ tuổi.
Đừng ẩn ứng dụng truyền hình mà tivi bật vào lúc khởi động. Ẩn nhầm có thể làm tivi quay về màn hình chính.
Tờ hướng dẫn dán cạnh tivi
Viết tay bằng bút dạ, chữ to, dán ở cạnh kệ tivi hoặc trên hộp đựng điều khiển, không dán lên màn hình. Mẫu nhà bác Năm dùng:
| Khi thấy | Ông bà làm |
|---|---|
| Màn hình đen, đèn tivi sáng đỏ | Bấm nút tròn trên cùng của điều khiển (nút nguồn) một lần, chờ mười giây |
| Màn hình báo không có tín hiệu | Bấm nút có chữ nguồn vào, chọn dòng thứ nhất, hoặc tắt hẳn rồi bật lại |
| Lạc vào màn hình nhiều ô | Bấm nút có hình ngôi nhà rồi bấm nút về, hoặc tắt hẳn rồi bật lại |
| Tiếng quá nhỏ hay quá to | Nút dấu cộng, dấu trừ bên trái điều khiển |
| Hiện hộp chữ hỏi gì đó | Bấm nút về, không bấm nút giữa |
| Làm hết mà vẫn không được | Gọi cho con, nói "tivi không lên", đừng rút điện |
Đánh dấu các nút trên điều khiển bằng miếng dán màu: đỏ cho nguồn, xanh cho chuyển kênh, vàng cho âm lượng. Trong tờ hướng dẫn ghi theo màu, ông bà nhớ màu dễ hơn nhớ biểu tượng.
Áp vào nhà bác Năm: xem bằng đầu thu, hay ngủ quên trước tivi
Bác Năm trai và bác Năm gái đều ngoài bảy mươi, xem thời sự buổi tối và phim truyền hình qua đầu thu của dịch vụ truyền hình trả tiền. Tivi mới là tivi thông minh, con cháu mua thay tivi cũ. Tuần đầu, hai bác gọi con bốn lần vì tivi bật lên ra màn hình nhiều ô, hai lần vì báo không có tín hiệu.
Người cháu sang cài trong một buổi chiều. Tivi được đặt khi bật nguồn thì vào thẳng cổng nối đầu thu, bật liên kết điều khiển để đầu thu bật và tắt theo tivi. Từ đó hai bác chỉ dùng một điều khiển, của tivi. Điều khiển của đầu thu cất vào ngăn kéo, dán một miếng giấy ghi "chỉ dùng khi con bảo".
Cỡ chữ giao diện tăng lên mức lớn nhất, phụ đề phim cỡ lớn, bật chế độ giọng nói rõ. Bác trai nghe kém một bên tai, nên người cháu bật thêm tự cân bằng âm lượng để quảng cáo không làm bác gái giật mình. Hẹn giờ tắt đặt sau mười một giờ đêm, vì bác trai hay ngủ quên trên ghế.
Màn hình chính chỉ còn ứng dụng xem lại chương trình và một ứng dụng nghe nhạc. Tờ hướng dẫn được dán trên hộp gỗ đựng điều khiển. Tháng sau đó, số cuộc gọi về tivi giảm còn một lần, khi mất điện cả khu và tivi khởi động chậm hơn thường lệ.
Kiểm tra, lỗi hay gặp và khi nào gọi thợ
Thử ba lần như ông bà. Tắt bằng điều khiển, bật lại; rút điện, cắm lại, bật; bấm nhầm nút nguồn vào rồi đi theo tờ hướng dẫn. Cả ba phải quay về được kênh quen.
Sau khi mất điện tivi ra màn hình chọn ngôn ngữ. Tivi bị đặt lại do lỗi phần mềm hoặc nguồn điện chập chờn. Cài lại theo các bước trên, và cân nhắc cắm tivi qua ổ cắm có chống sét lan truyền.
Đầu thu không tự bật theo tivi. Tính năng liên kết qua cổng nối chưa bật trên cả hai thiết bị, hoặc cáp nối là loại cũ. Bật lại trên cả tivi và đầu thu.
Khi nào gọi thợ. Tivi có sọc, mất màu, có mùi khét, tắt đột ngột: rút điện, gọi trung tâm bảo hành, không tự mở nắp lưng, vì bên trong có điện áp cao kể cả sau khi đã rút điện. Cần treo hoặc hạ tivi trên tường, đi lại dây trong tường: gọi thợ lắp đặt.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mua điều khiển đơn giản ít nút cho ông bà không?
Có thể, nếu loại đó hỗ trợ đúng dòng tivi. Nhưng trước khi mua, hãy thử cài tivi bật lên vào kênh quen và dán màu các nút; nhiều nhà thấy như vậy là đủ.
Tivi thông minh có cần kết nối mạng không nếu ông bà chỉ xem truyền hình?
Nếu xem bằng ăng ten hay đầu thu riêng thì không bắt buộc. Tuy vậy, nên nối mạng thỉnh thoảng để tivi nhận cập nhật bảo mật và sửa lỗi phần mềm.
Ông bà muốn xem lại chương trình đã phát thì cài thế nào?
Nếu dịch vụ truyền hình có xem lại, đưa ứng dụng đó lên đầu màn hình chính và dạy ông bà một đường duy nhất để vào. Viết thêm một dòng vào tờ hướng dẫn cho việc này.
Có điều khiển tivi bằng giọng nói được không?
Nhiều tivi có điều khiển giọng nói qua nút micro trên điều khiển. Với ông bà, cách này hợp để tìm chương trình hay đổi kênh theo tên, nhưng nên thử với giọng ông bà trước khi dạy.
Con ở xa có chỉnh tivi giúp ông bà được không?
Một số tivi cho điều khiển qua ứng dụng trên điện thoại khi cùng mạng wifi, nhưng ở xa thì thường không. Cách chắc nhất là cài đúng một lần và dán tờ hướng dẫn.
Tivi tự bật lên giữa đêm thì làm sao?
Thường do tính năng bật theo thiết bị khác qua cổng nối hoặc hẹn giờ bật quên tắt. Kiểm tra phần hẹn giờ và tắt chế độ cho thiết bị khác bật tivi nếu không cần.