Tivi mới không còn cổng AV đỏ trắng vẫn nối được với amply và loa cũ: bạn lấy tiếng từ cổng quang (cổng vuông nhỏ có nắp, thường ghi Optical) hoặc cổng tai nghe của tivi, qua một bộ chuyển âm thanh số sang tương tự, rồi cắm dây đỏ trắng vào amply như trước.
Nhiều gia đình có dàn amply, loa thùng còn rất tốt, mua tivi mới về thì không biết cắm vào đâu. Bài này giúp bạn chọn đường ra tiếng phù hợp, mua đúng bộ chuyển, nối từng bước, cài đặt tiếng trên tivi và xử lý tiếng rè, ù, mất tiếng. Tên cổng và tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản.
Tivi có cổng gì, amply nhận cổng gì
Lật lưng tivi và lưng amply, ghi lại các cổng âm thanh. Đối chiếu với bảng dưới để biết cần mua gì.
| Cổng ra trên tivi | Cổng vào trên amply | Cần thêm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Cổng quang | Đỏ trắng | Bộ chuyển quang sang đỏ trắng, dây quang | Cách phổ biến nhất, tiếng sạch |
| Cổng tai nghe 3,5 ly | Đỏ trắng | Dây 3,5 ly ra hai đầu đỏ trắng | Rẻ, âm lượng chỉnh trên tivi |
| HDMI có hỗ trợ trả tiếng | Đỏ trắng | Bộ tách tiếng từ HDMI | Phức tạp hơn, chỉ khi không còn cổng nào khác |
| Cổng quang | Cổng quang | Chỉ cần dây quang | Amply đời mới, nối thẳng |
| Không có cổng dây nào | Đỏ trắng | Bộ nhận bluetooth cắm vào amply | Có độ trễ, không hợp hát karaoke |
Bộ chuyển quang sang đỏ trắng là một hộp nhỏ cần nguồn điện qua cổng USB. Có thể cắm nguồn vào cổng USB của tivi, nhưng khi tivi tắt bộ chuyển cũng tắt theo, đó là điều tốt vì tránh tiếng ù khi tivi không dùng.
Trước khi mua, đếm xem amply còn bao nhiêu cặp cổng vào trống. Nếu đầu đĩa cũ, đầu karaoke cũng đang chiếm cổng, bạn có thể rút thiết bị ít dùng ra, hoặc dùng một bộ chọn nguồn để khỏi phải cắm rút mỗi lần.
Chuẩn bị trước khi nối
Đi mua đồ một lần cho đủ, chuẩn bị chỗ làm, và lưu ý an toàn với amply công suất lớn.
- Tắt amply và vặn nhỏ âm lượng về hết trước khi cắm bất kỳ dây nào. Cắm dây khi amply đang mở to có thể tạo tiếng nổ lớn làm hỏng loa.
- Dây quang: đầu dây có nắp nhựa bảo vệ, tháo ra trước khi cắm. Không gập dây quang thành góc nhọn vì lõi bên trong là sợi dẫn ánh sáng.
- Bộ chuyển: chọn loại có cổng vào quang, cổng ra đỏ trắng, kèm dây nguồn USB. Có loại kèm cổng 3,5 ly để cắm thêm tai nghe.
- Dây đỏ trắng: dùng lại dây cũ nếu còn tốt; đầu dây bị rỉ hoặc lỏng là nguồn gây rè.
- Nguồn điện: amply và tivi nên cắm chung một ổ hoặc một thanh nối có tiếp đất, giảm tiếng ù.
- Ánh sáng: đèn pin hoặc đèn điện thoại để soi lưng tivi.
Amply công suất lớn và dàn loa thùng nặng: khi di chuyển để đi dây, cần hai người khiêng, không kéo lê trên sàn. Nếu cần đi dây qua tường hoặc đổi ổ điện, nhờ thợ điện làm.
Các bước nối qua cổng quang
Ví dụ dưới đây dùng đường phổ biến nhất: cổng quang của tivi, qua bộ chuyển, ra cổng đỏ trắng của amply.
- Tắt tivi và amply. Vặn âm lượng amply về nhỏ nhất.
- Cắm dây quang vào cổng quang của tivi, đầu còn lại vào cổng vào quang của bộ chuyển. Cắm đúng chiều, đầu dây có hình dạng chỉ vừa một hướng.
- Cắm dây đỏ trắng từ cổng ra của bộ chuyển vào một cặp cổng vào trên amply, ví dụ cặp ghi AUX hoặc một cổng trống. Đỏ vào đỏ, trắng vào trắng.
- Cắm nguồn USB cho bộ chuyển.
- Bật tivi. Vào cài đặt âm thanh, phần đầu ra âm thanh, chọn cổng quang hoặc loa ngoài. Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản.
- Trong phần định dạng tiếng ra số, chọn PCM. Bộ chuyển giá phổ thông thường chỉ đọc được định dạng này.
- Bật amply, chọn đúng nguồn vào đã cắm, vặn âm lượng từ từ lên.
Khi dùng cổng quang, âm lượng tiếng ra thường cố định, bạn chỉnh to nhỏ bằng núm amply. Một số tivi có lựa chọn cho phép chỉnh âm lượng cổng quang bằng điều khiển tivi; nếu có, bật nó lên cho tiện. Không thấy lựa chọn đó cũng không sao, cả nhà chỉ cần quen dùng núm amply như hồi còn đầu đĩa.
Dùng cổng tai nghe thay cho cổng quang
Nếu tivi có cổng tai nghe 3,5 ly, bạn có thể bỏ qua bộ chuyển: chỉ cần một sợi dây một đầu 3,5 ly, đầu kia tách thành đỏ trắng. Cắm vào tivi, đầu đỏ trắng vào amply. Cách này rẻ, ít thiết bị, và âm lượng chỉnh được bằng điều khiển tivi.
Nhược điểm là nhiều tivi tự tắt loa trong khi cắm tai nghe, và tiếng qua cổng tai nghe thường kém sạch hơn cổng quang, dễ nhiễu ù ở mức âm lượng thấp. Cách khắc phục là để âm lượng tivi khoảng hai phần ba, chỉnh to nhỏ chính bằng amply, tránh để tivi rất nhỏ rồi vặn amply rất to.
Có tivi cho chọn cổng tai nghe là đường ra âm thanh cố định, giống một cổng ra loa ngoài. Tìm mục này trong phần đầu ra âm thanh; khi bật, tiếng sẽ đều hơn và không bị tivi tự hạ.
Với dàn karaoke, cách dùng dây luôn tốt hơn bluetooth, vì giọng hát qua micro và nhạc phát từ tivi không bị lệch nhau.
Đặt mức âm lượng cho đúng ở ba nơi
Tiếng đi qua ba chặng: tivi, bộ chuyển hoặc dây, rồi amply. Đặt sai mức ở một chặng là nguồn của phần lớn tiếng rè, tiếng nhỏ hoặc tiếng ù.
- Tivi: nếu tivi cho chỉnh mức tiếng ra cổng ngoài, đặt khoảng hai phần ba hoặc mức cố định. Không để quá nhỏ rồi bù bằng amply.
- Bộ chuyển: có loại có núm âm lượng hoặc công tắc mức ra. Để núm ở mức cao vừa phải, khoảng ba phần tư.
- Amply: bắt đầu ở mức nhỏ nhất, tăng từ từ tới mức nghe thoải mái. Đây là núm bạn dùng hằng ngày.
- Âm sắc trên amply: đưa các núm trầm, bổng, tiếng vọng về giữa trước, nghe vài hôm rồi mới chỉnh theo ý thích.
- Âm sắc trên tivi: tắt các chế độ tăng cường âm thanh, vòm ảo của tivi khi đã dùng amply, để amply xử lý một lần.
Sau khi đặt xong, dán một mẩu băng dính nhỏ đánh dấu vị trí núm âm lượng amply mà cả nhà thấy vừa. Người lớn tuổi nhìn dấu là biết vặn tới đâu, không lỡ tay vặn quá to làm giật mình hay hại loa.
Kiểm tra và lỗi hay gặp
Kiểm tra đạt khi nào. Nghe một đoạn có lời thoại và một đoạn nhạc trầm. Tiếng ra đủ hai loa trái phải, không ù khi tạm dừng, không lệch khẩu hình, và tắt mở tivi lần nữa vẫn có tiếng.
Không có tiếng. Đầu ra âm thanh trên tivi chưa chọn cổng quang; bộ chuyển chưa có nguồn; amply sai nguồn vào. Nhìn đầu dây quang ở phía bộ chuyển khi rút ra: phải có ánh đỏ phát ra từ cổng tivi.
Tiếng rè, lẹt xẹt hoặc chỉ có tiếng ở vài chương trình. Định dạng tiếng ra đang là tự động hoặc chuyển thẳng, bộ chuyển không đọc được. Đổi sang PCM.
Tiếng ù đều khi tạm dừng. Lệch tiếp đất giữa các thiết bị. Cắm tivi, amply, bộ chuyển chung một thanh ổ cắm, tách dây tín hiệu xa dây điện.
Một bên loa im. Dây đỏ hoặc trắng lỏng, hoặc núm cân bằng trái phải trên amply lệch hết về một bên.
Tiếng nhỏ dù đã mở to. Tivi đang để chế độ âm lượng cổng quang thấp hoặc cổng tai nghe để rất nhỏ. Tăng mức ra trên tivi trước, rồi mới chỉnh amply.
Đi dây gọn và an toàn
Dàn amply, loa thùng, tivi, bộ chuyển, đầu karaoke dồn chung một kệ dễ thành mớ dây rối, vừa khó sửa vừa dễ vấp ngã. Một vài nguyên tắc dưới đây giúp gọn gàng lâu dài.
- Tách dây điện và dây tín hiệu ra hai phía của kệ; để chúng chạy song song sát nhau là nguồn gây ù.
- Dây quang và dây đỏ trắng không nên dài quá mức cần; cuộn phần thừa vừa phải, không thắt nút.
- Dán nhãn hoặc buộc dây màu khác nhau ở hai đầu mỗi sợi để lần sau biết sợi nào nối đâu.
- Amply toả nhiệt, chừa khoảng trống phía trên và phía sau, không đặt đồ lên nắp amply.
- Dây loa đi dọc chân tường, kẹp cố định, tránh lối đi; nhà có trẻ nhỏ càng cần cẩn thận.
- Dùng thanh nối điện có công tắc và có bảo vệ quá tải; tắt cả dàn khi đi vắng lâu ngày.
Chụp ảnh lưng kệ sau khi đi dây xong. Khi cần dọn dẹp hay chuyển nhà, ảnh này giúp bạn cắm lại đúng ngay lần đầu.
Áp vào nhà mình và khi nào gọi thợ
Thử với nhà ông Bảy: dàn amply hơn mười năm, hai loa thùng lớn, mua tivi mới thì không có cổng đỏ trắng. Con cháu mua một bộ chuyển quang, cắm xong có tiếng nhưng rè ở phim, nhạc thì êm. Chỉ cần đổi định dạng tiếng ra trên tivi sang PCM là hết rè. Ông vặn núm amply như cũ, không phải học thêm gì.
Gọi thợ điện tử hoặc kỹ thuật khi: amply có mùi khét, tiếng nổ lụp bụp khi bật, loa kêu rè cả khi nối với thiết bị khác; hoặc cần đi dây loa qua tường, đổi ổ điện, lắp thêm thanh nối có chống sét. Không tự mở amply vì bên trong có tụ điện lớn giữ điện sau khi đã tắt. Amply cũ lâu năm không dùng, trước khi bật lại nên nhờ thợ kiểm qua, vì linh kiện bên trong có thể đã khô hoặc phồng.
Nếu tivi còn bảo hành mà cổng quang không phát ánh đỏ dù đã chọn đúng đầu ra, đó có thể là lỗi cổng, liên hệ bảo hành thay vì tự xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Bộ chuyển quang sang đỏ trắng có làm tiếng kém đi không?
Với đôi tai người nghe bình thường trong phòng khách, khác biệt rất nhỏ. Bộ chuyển chỉ đổi tín hiệu số sang tín hiệu tương tự để amply cũ hiểu được. Chất lượng phụ thuộc phần lớn vào amply và loa của bạn.
Nối qua cổng quang thì chỉnh âm lượng bằng điều khiển tivi được không?
Tuỳ tivi. Nhiều tivi giữ mức tiếng ra cố định ở cổng quang, bạn chỉnh bằng núm amply. Một số tivi có lựa chọn cho điều khiển tivi chỉnh được mức này, tìm trong phần đầu ra âm thanh.
Vì sao nối xong chỉ có tiếng ở vài kênh?
Những kênh, ứng dụng đó phát định dạng tiếng nhiều kênh mà bộ chuyển phổ thông không giải mã được. Chuyển định dạng tiếng ra số trên tivi sang PCM, tivi sẽ tự đổi mọi nguồn về dạng bộ chuyển đọc được.
Có dùng được cả loa tivi và amply cùng lúc không?
Một số tivi cho phát tiếng song song ra loa trong và cổng ngoài, nhưng hai nguồn thường lệch nhau một chút, nghe như có tiếng vọng. Nên chọn một trong hai để tiếng rõ.
Nối dàn karaoke cũ vào tivi mới có cần mua amply mới không?
Không nhất thiết. Dàn cũ còn tốt thì chỉ cần bộ chuyển hoặc dây phù hợp. Nhạc từ tivi đi qua dây vào amply, micro vẫn cắm vào amply như trước, tiếng hát và nhạc không bị lệch.