ThietLap.comThiết Lập
Cài lại và nâng cấp máy tính

Chia ổ cứng khi cài Win: nên chia mấy ổ, mỗi ổ bao nhiêu và làm ở bước nào

Có nên chia ổ C, ổ D khi cài Win, ổ C cần bao nhiêu là đủ, các bước tạo phân vùng ngay trong trình cài và sau khi cài, cùng những lỗi chia ổ hay làm mất dữ liệu.

Two Vietnamese office workers lean over a desktop tower on a small office floor, one holding a screwdriver, seen from a low angle, cool fluorescent light, dark screen

Với máy chỉ có một ổ SSD từ 256GB đến 512GB, phần lớn người dùng nên để nguyên một ổ C hoặc chia thành ổ C khoảng 150 đến 200GB và một ổ D cho dữ liệu; với máy có hai ổ vật lý, không cần chia gì thêm, ổ nhỏ nhanh làm ổ hệ thống, ổ còn lại làm kho dữ liệu. Việc chia làm ngay ở màn hình chọn ổ của trình cài, hoặc sau khi cài bằng công cụ quản lý ổ đĩa có sẵn trong hệ điều hành.

Chia ổ không làm máy nhanh hơn. Lợi ích duy nhất là lần sau cài lại, bạn chỉ xoá ổ C mà ổ D vẫn còn. Cái giá là ổ C dễ đầy nếu chia quá nhỏ. Bài dưới đây giúp bạn chọn con số hợp với cách dùng của nhà mình và làm từng bước cho đúng.

Hiểu nhanh ba chữ: ổ vật lý, phân vùng, chữ ổ

Ổ vật lý. Là cái ổ thật nằm trong máy: một thanh SSD nhỏ bằng thanh kẹo, hoặc một ổ cứng quay hình hộp. Máy có thể có một hoặc hai ổ vật lý. Trình cài gọi chúng là Ổ 0, Ổ 1.

Phân vùng. Là các phần được chia ra trên một ổ vật lý. Một ổ vật lý có thể có nhiều phân vùng, trong đó vài phân vùng nhỏ do hệ điều hành tự tạo để khởi động và khôi phục, bạn không thấy chúng trong trình quản lý tệp.

Chữ ổ. Là tên C, D, E mà hệ điều hành gán cho những phân vùng bạn được dùng. Chữ ổ chỉ là nhãn: ổ D có thể nằm trên cùng ổ vật lý với C, hoặc trên một ổ vật lý khác hẳn.

Vì sao cần phân biệt. Khi hỏng một ổ vật lý, mọi phân vùng trên nó đều có thể mất. Vì vậy ổ D cùng ổ vật lý với C chỉ an toàn trước việc cài lại, không an toàn trước việc ổ hỏng. Dữ liệu quý vẫn cần một bản sao ở ổ rời hay đám mây.

Cách xem máy mình có mấy ổ vật lý. Mở công cụ quản lý ổ đĩa, nhìn nửa dưới cửa sổ: mỗi hàng ngang là một ổ vật lý, các ô trong hàng là phân vùng. Chụp lại màn hình này bằng điện thoại trước khi cài.

Nên chia mấy ổ: chọn theo máy và cách dùng

Không có một con số đúng cho mọi máy. Bảng dưới đây đi từ những tình huống hay gặp nhất:

Tình huốngGợi ýLý do
Laptop một ổ SSD 256GB, dùng học và văn phòngĐể nguyên một ổ CChia ra hai ổ nhỏ thì cả hai đều chật
Laptop một ổ SSD 512GB, nhiều ảnh gia đìnhỔ C khoảng 200GB, phần còn lại làm ổ DGiữ được kho ảnh khi cài lại
Máy bàn SSD 256GB cộng ổ cứng quay 1TBKhông chia; SSD làm ổ C, ổ quay làm ổ DHai ổ vật lý đã tách sẵn
Máy làm đồ hoạ, dựng videoỔ C ít nhất 250GBPhần mềm nặng và tệp tạm chiếm nhiều chỗ
Máy cho trẻ học trực tuyếnMột ổ CDữ liệu ít, chủ yếu trên đám mây
Máy văn phòng lưu tệp lên ổ mạng chungMột ổ CDữ liệu không nằm trên máy

Nếu băn khoăn giữa một và hai ổ, hãy hỏi: lần trước cài lại, bạn có mất công chép dữ liệu ra ngoài không? Nếu có, và dữ liệu nhiều, hãy tách ổ D. Nếu dữ liệu chủ yếu nằm trên đám mây, để một ổ cho đơn giản.

Ổ C cần bao nhiêu là đủ

Ổ C chứa hệ điều hành, phần mềm, bản cập nhật, tệp tạm và cả những thư mục người dùng nếu bạn không chuyển đi. Gợi ý theo cách dùng:

  • Tối thiểu khoảng 120GB cho máy chỉ chạy trình duyệt và phần mềm văn phòng. Dưới mức này, chỉ một bản cập nhật lớn là đã báo đầy.
  • Khoảng 150 đến 200GB cho máy gia đình dùng nhiều phần mềm, có lưu ảnh tạm trên màn hình nền.
  • Từ 250GB trở lên cho máy làm thiết kế, dựng video, chơi trò chơi, vì phần mềm và trò chơi mặc định cài vào ổ C.
  • Luôn chừa trống ít nhất một phần năm ổ C. Ổ hệ thống đầy làm cập nhật thất bại và máy chậm hẳn đi.
  • Đừng cộng nhẩm theo dung lượng ghi trên vỏ. Ổ ghi 512GB khi cài chỉ còn khoảng 476GB dùng được do cách tính khác nhau; tính phần ổ C theo con số trình cài hiện ra.

Trong trình cài, dung lượng nhập bằng megabyte. Muốn ổ C 200GB thì nhập khoảng 204800 (200 nhân 1024). Nhập nhầm thiếu một số không là ổ C chỉ còn 20GB, cài được nhưng vài tuần sau báo đầy. Nhập xong nhìn lại con số hiện trong danh sách trước khi bấm tiếp.

Chia ổ ngay trong trình cài Windows

Cách này dành cho máy đang cài mới hoàn toàn, ổ hệ thống đã sao lưu và sẵn sàng xoá. Tên nút có thể khác tuỳ phiên bản trình cài.

  1. Đến màn hình chọn ổ, xoá các phân vùng thuộc ổ hệ thống cũ cho đến khi chỉ còn một dòng dung lượng chưa phân bổ của ổ đó. Không đụng ổ vật lý khác.
  2. Chọn dòng chưa phân bổ, bấm tạo mới, nhập dung lượng cho ổ C bằng megabyte, bấm áp dụng.
  3. Trình cài báo sẽ tạo thêm phân vùng hệ thống; đồng ý. Bạn sẽ thấy xuất hiện các phân vùng nhỏ cùng phân vùng chính vừa tạo.
  4. Chọn phần dung lượng chưa phân bổ còn lại, bấm tạo mới, giữ nguyên con số tối đa, áp dụng. Đây sẽ là ổ D.
  5. Chọn định dạng cho phân vùng ổ D nếu trình cài có nút này, để ổ D dùng được ngay.
  6. Chọn phân vùng chính lớn (ổ C mới) rồi bấm tiếp để cài vào đó. Nhìn lại dung lượng dòng đang chọn một lần cuối.
  7. Sau khi cài xong, mở trình quản lý tệp: nếu không thấy ổ D, xem mục cuối bài.

Toàn bộ thao tác chia chỉ mất vài phút. Thứ tốn thời gian là suy nghĩ chọn con số, nên làm phần đó trước, ghi ra giấy, đến lúc cài chỉ việc nhập.

Chia ổ sau khi đã cài xong, không cần cài lại

Nếu máy đang chạy với một ổ C lớn và bạn muốn tách ra ổ D, hệ điều hành có sẵn công cụ quản lý ổ đĩa. Mở bằng cách bấm chuột phải vào nút Bắt đầu và tìm dòng quản lý ổ đĩa; tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản.

Trong công cụ, bấm chuột phải vào ổ C, chọn thu nhỏ. Công cụ tính sẵn dung lượng tối đa có thể thu; bạn nhập số megabyte muốn tách ra. Sau khi thu, phần tách ra hiện màu đen là chưa phân bổ. Bấm chuột phải vào phần đó, chọn tạo ổ mới, đi theo trình hướng dẫn, đặt chữ D và định dạng. Vài phút là ổ D xuất hiện.

Lưu ý: công cụ có thể không cho thu nhiều như bạn muốn, vì có tệp hệ thống nằm ở cuối ổ không di chuyển được. Gặp trường hợp này, đừng tải phần mềm chia ổ lạ về thử; chấp nhận ổ D nhỏ hơn dự kiến hoặc đợi lần cài lại tiếp theo để chia lại từ đầu.

Việc ngược lại, gộp ổ D vào ổ C, chỉ làm được khi ổ D nằm ngay sau ổ C và đã bị xoá trống. Tức là phải chép hết dữ liệu ổ D ra ngoài, xoá ổ D, rồi chọn mở rộng ổ C. Đây là thao tác có xoá dữ liệu, nên sao lưu trước như khi cài lại.

Lỗi hay gặp và lý do mất dữ liệu khi chia ổ

Xoá nhầm phân vùng ổ D trong trình cài. Lỗi phổ biến nhất, xảy ra khi người dùng nhìn tên "Phân vùng 4" mà không nhìn dung lượng. Cách tránh: ghi dung lượng từng ổ trước, đối chiếu từng dòng.

Ổ D biến mất sau khi cài. Thường ổ vẫn còn nhưng chưa được gán chữ. Mở công cụ quản lý ổ đĩa, bấm chuột phải vào phân vùng, chọn đổi chữ ổ và gán D. Dữ liệu nguyên vẹn.

Ổ C chia quá nhỏ, một tháng sau báo đầy. Chuyển các thư mục Tài liệu, Ảnh, Tải về sang ổ D bằng phần thuộc tính của từng thư mục, mục vị trí. Đỡ được vài chục gigabyte mà không phải chia lại.

Dùng phần mềm chia ổ trôi nổi, mất điện giữa chừng. Thao tác di chuyển phân vùng bị ngắt có thể làm hỏng cả ổ. Chỉ dùng công cụ có sẵn của hệ điều hành và luôn sao lưu trước.

Ổ cứng mới lắp không hiện trong trình quản lý tệp. Ổ mới chưa được khởi tạo. Mở công cụ quản lý ổ đĩa, hệ thống sẽ hỏi khởi tạo ổ, chọn kiểu phân vùng mới, rồi tạo ổ như bước ở trên.

Áp vào nhà bạn và khi nào nên nhờ người

Nhà chị Lan ba tầng có ba máy: laptop SSD 512GB của chị, laptop SSD 256GB của con học lớp tám, và máy bàn hai ổ ở phòng làm việc của chồng. Cách chia hợp lý: máy của chị tách ổ C 200GB và ổ D cho ảnh gia đình; máy của con để một ổ; máy bàn không chia gì, SSD làm ổ hệ thống, ổ quay làm ổ dữ liệu. Ba máy, ba cách, đều đúng với người dùng.

Ở văn phòng 6 người của anh Tâm, tệp làm việc đã nằm trên ổ mạng chung, nên máy nhân viên không cần ổ D. Để một ổ cho đơn giản, khi hỏng thì cài lại nhanh, không phải nghĩ đến dữ liệu cục bộ.

Nên nhờ kỹ thuật khi ổ đĩa có phân vùng lạ mà bạn không nhận ra (ví dụ phân vùng của hệ điều hành khác, phân vùng khôi phục của hãng có dung lượng lớn), khi ổ đang được mã hoá, hoặc khi muốn gộp ổ mà dữ liệu ổ D quá lớn không có chỗ chép ra. Những trường hợp này sai một bước là mất dữ liệu, không đáng tự thử.

Câu hỏi thường gặp

Có nên chia ổ cứng SSD không?

Chia hay không không ảnh hưởng tốc độ hay tuổi thọ SSD. Chia để tiện quản lý dữ liệu khi cài lại. Ổ nhỏ 256GB thì nên để một ổ; ổ từ 512GB trở lên thì tách ổ D nếu bạn lưu nhiều dữ liệu trên máy.

Ổ C 100GB có đủ dùng không?

Đủ cho lúc mới cài, nhưng sau vài bản cập nhật lớn và vài phần mềm thì sẽ chật. Nếu có thể, để ổ C từ 150GB trở lên để không phải dọn dẹp liên tục.

Chia ổ sau khi cài có làm mất dữ liệu không?

Thao tác thu nhỏ ổ C bằng công cụ có sẵn thường không làm mất dữ liệu, nhưng vẫn có rủi ro khi mất điện hoặc ổ lỗi. Luôn sao lưu những thứ quan trọng trước khi chia.

Máy có hai ổ cứng thì cài Win vào ổ nào?

Cài vào ổ nhanh hơn, thường là SSD, dù dung lượng nhỏ hơn. Ổ cứng quay dung lượng lớn để làm ổ chứa dữ liệu. Ở màn hình chọn ổ, phân biệt hai ổ bằng dung lượng.

Gộp ổ D vào ổ C có được không?

Được nếu ổ D nằm ngay sau ổ C trên cùng ổ vật lý. Bạn phải chép hết dữ liệu ổ D ra ngoài, xoá ổ D, rồi mở rộng ổ C bằng công cụ quản lý ổ đĩa.

Phân vùng khôi phục nhỏ trên ổ có xoá được không?

Khi cài mới hoàn toàn, xoá cùng các phân vùng của ổ hệ thống là bình thường vì trình cài sẽ tạo lại thứ cần thiết. Phân vùng khôi phục lớn của hãng máy thì nên giữ nếu bạn muốn sau này đưa máy về trạng thái xuất xưởng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138