Một kịch bản tự động gồm ba phần: điều kiện kích hoạt (khi nào), điều kiện phụ (chỉ chạy nếu), và hành động (thì làm gì). Ví dụ: khi cửa chính mở, chỉ chạy nếu sau sáu giờ tối, thì bật đèn hành lang. Bạn tạo kịch bản trong ứng dụng quản lý nhà thông minh, ở mục thường mang tên tự động hoá, cảnh hoặc kịch bản; tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản.
Phần khó không phải bấm nút tạo mà là nghĩ cho đúng logic để kịch bản không bật đèn lúc ba giờ sáng hay hai kịch bản đá nhau. Bài này phân biệt ba loại tự động, đi qua các bước tạo kịch bản đầu tiên, đưa mười mẫu dùng được ngay cho gia đình, rồi chỉ các lỗi logic hay gặp và cách kiểm tra.
Lịch, kịch bản bấm tay và kịch bản tự động khác nhau thế nào
Ba thứ này hay bị gọi chung là "tự động", nhưng dùng cho ba việc khác nhau. Chọn đúng loại thì đơn giản hơn nhiều:
| Loại | Chạy khi nào | Hợp với việc gì | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Lịch hẹn giờ | Đúng giờ đã đặt | Việc lặp lại cố định | Đèn cổng bật sáu giờ tối |
| Kịch bản bấm tay (cảnh) | Khi bạn bấm một nút hoặc ra lệnh | Gom nhiều việc vào một nút | Nút "Xem phim": tắt đèn trần, hạ rèm, bật đèn hắt |
| Kịch bản tự động | Khi một sự kiện xảy ra | Phản ứng theo tình huống | Cửa mở sau sáu giờ tối thì bật đèn hành lang |
| Đếm ngược | Sau một khoảng thời gian từ lúc bật | Việc tạm thời | Quạt tự tắt sau hai tiếng |
Nguyên tắc: cái gì làm được bằng lịch thì đừng làm bằng kịch bản tự động. Lịch ít hỏng, dễ hiểu, người khác trong nhà nhìn vào là biết. Kịch bản tự động chỉ dành cho việc phụ thuộc vào sự kiện (cửa mở, có người đi qua, nhiệt độ lên cao, điện thoại về tới nhà). Kịch bản bấm tay là món người nhà thích nhất, vì nó thay năm lần bấm bằng một lần.
Các bước tạo kịch bản đầu tiên: "Đi ngủ"
Bắt đầu bằng một kịch bản bấm tay, vì nó không có điều kiện phức tạp và cả nhà thấy ngay lợi ích. Các bước dưới đây mô tả theo chức năng:
- Viết ra giấy trước: khi đi ngủ, nhà bạn thường làm gì? Ví dụ: tắt đèn tầng một, tắt ổ cắm tivi, hạ rèm phòng ngủ, bật đèn ngủ mức thấp, bật quạt phòng ngủ hẹn tắt sau ba tiếng.
- Mở ứng dụng, vào mục tạo kịch bản hoặc cảnh, chọn loại chạy bằng tay (bấm nút).
- Thêm từng hành động theo danh sách đã viết. Với đèn thì chọn bật hay tắt và mức sáng; với rèm chọn đóng; với quạt chọn bật kèm đếm ngược nếu có.
- Thêm độ trễ nếu cần. Ví dụ tắt đèn tầng một sau hai phút, để người bấm kịp đi lên cầu thang.
- Đặt tên ngắn và chọn biểu tượng, ví dụ "Đi ngủ". Nếu dùng trợ lý giọng nói, tên nên là hai từ dễ nói.
- Đưa ra màn hình chính của điện thoại hoặc gán vào nút bấm không dây ở đầu giường.
- Chạy thử và đi một vòng nhà xem từng thiết bị đã đúng chưa.
Khi "Đi ngủ" chạy ổn một tuần, mới làm thêm kịch bản tự động. Thêm từng kịch bản một, mỗi cái chạy vài ngày, để khi có gì lạ bạn biết ngay do cái nào.
Mười mẫu kịch bản dùng được ngay cho gia đình
Các mẫu dưới đây đều dùng thiết bị phổ thông. Đọc theo dạng "khi … chỉ nếu … thì …", thay bằng thiết bị nhà bạn có:
- Về nhà buổi tối: khi cửa chính mở, chỉ nếu sau khi mặt trời lặn, thì bật đèn hành lang và đèn phòng khách ở mức vừa.
- Đêm đi vệ sinh: khi cảm biến chuyển động hành lang thấy người, chỉ nếu từ mười một giờ đêm đến năm giờ sáng, thì bật đèn hành lang ánh vàng ở mức thấp nhất, tắt sau ba phút.
- Quên đóng cửa sổ: khi đến chín giờ tối, chỉ nếu cảm biến cửa sổ phòng ngủ đang mở, thì gửi thông báo cho bố mẹ.
- Tủ lạnh mở lâu: khi cửa tủ lạnh mở quá hai phút, thì gửi thông báo cho cả nhà.
- Phòng nóng: khi cảm biến nhiệt phòng ngủ trên ba mươi độ, chỉ nếu có người trong nhà, thì bật quạt qua ổ cắm thông minh.
- Ra khỏi nhà (bấm tay): tắt toàn bộ đèn, tắt ổ cắm tivi và máy tính, đóng rèm hướng tây.
- Buổi sáng ngày thường: lúc sáu giờ, mở rèm phòng ngủ người lớn, bật đèn bếp trắng trung tính.
- Giờ học của con: lúc bảy giờ tối, đèn bàn học bật trắng sáng; lúc chín rưỡi chuyển vàng ấm.
- Đi vắng dài ngày: mỗi tối bật đèn phòng khách một vài tiếng vào giờ khác nhau, đóng rèm.
- Có khách (bấm tay): bật đèn khách sáng, bật đèn sân, mở rèm phòng khách.
Nhà chị Lan ba tầng bắt đầu với ba mẫu đầu tiên và mẫu "Đi ngủ". Sau hai tháng chị bỏ mẫu đi vắng dài ngày vì nhà luôn có ông bà ở nhà, và thêm một mẫu mới riêng cho phòng ông bà. Kịch bản tốt là kịch bản vừa với thói quen thật của nhà, không phải kịch bản nhiều nhất.
Lỗi logic hay gặp khi viết kịch bản
Thiếu điều kiện giờ. "Khi có người đi qua thì bật đèn" mà không giới hạn giờ sẽ bật đèn giữa trưa nắng. Gần như mọi kịch bản bật đèn đều cần điều kiện "sau khi mặt trời lặn" hoặc khung giờ.
Hai kịch bản đá nhau. Một kịch bản tắt đèn lúc mười một giờ, một kịch bản bật đèn khi có chuyển động. Mười một giờ năm phút có người đi qua, đèn bật lại, và người nhà tưởng hệ bị lỗi. Khi viết kịch bản mới, xem lại danh sách kịch bản cũ có đụng cùng thiết bị không.
Vòng lặp. Kịch bản A bật quạt khi phòng nóng, kịch bản B tắt quạt khi cửa sổ mở, kịch bản C mở cửa sổ khi quạt bật. Khi đọc lại thấy một thiết bị vừa là điều kiện vừa là hành động ở hai kịch bản, hãy gộp hoặc bỏ bớt.
Dựa vào vị trí điện thoại. Kịch bản "về đến nhà" dựa vào vị trí điện thoại hay chạy trễ, hoặc chạy khi bạn chỉ đi ngang qua đầu ngõ. Với việc bật đèn thì không sao, với việc mở cửa thì không nên dùng.
Quên người khác trong nhà. Kịch bản "ra khỏi nhà" tắt hết đèn khi bạn rời đi, trong khi ông bà còn ở nhà. Nếu dùng điều kiện vị trí, chọn "khi người cuối cùng rời nhà" nếu ứng dụng có, không phải điều kiện rời nhà gắn với riêng một chiếc điện thoại.
Đặt tên thiết bị và phòng trước khi viết kịch bản
Đặt tên theo vị trí và việc dùng. Ứng dụng gán tên mặc định là một dãy chữ số. Khi viết kịch bản, bạn sẽ phải chọn trong danh sách hai mươi cái tên giống nhau. Đổi tên từng thiết bị trước: "Đèn hành lang tầng hai", "Ổ cắm quạt phòng bé", "Cảm biến cửa sổ phòng ngủ".
Gán đúng phòng. Nhiều ứng dụng cho chọn hành động theo phòng, ví dụ "tắt mọi đèn phòng khách". Thiết bị nằm sai phòng là kịch bản sẽ bỏ sót nó hoặc tắt nhầm đèn phòng khác.
Thống nhất cách đặt. Cả nhà nên dùng một kiểu: loại thiết bị trước, vị trí sau. Đặt lộn xộn "phòng khách đèn", "đèn bếp", "quạt của ông" thì sau vài tháng không ai tìm ra.
Tránh tên trùng âm khi dùng giọng nói. "Đèn khách" và "đèn bếp" khác âm rõ; "đèn một" và "đèn mốt" thì không. Đọc to tên thử với trợ lý giọng nói trước khi chốt.
Ghi lại thiết bị nào thuộc kịch bản nào. Khi thay một bóng hỏng hay một ổ cắm mới, thiết bị mới không tự vào kịch bản cũ. Có danh sách thì biết cần thêm nó vào đâu.
Cách kiểm tra kịch bản đã chạy đúng
Tạo xong kịch bản tự động, đừng chờ nó tự xảy ra rồi mới biết. Làm các bước kiểm sau:
- Dùng nút chạy thử trong ứng dụng nếu có, để xem phần hành động đúng chưa.
- Tạo ra điều kiện thật: mở cửa, đi ngang cảm biến, đổi giờ điều kiện sang vài phút tới để thử, xong đổi lại.
- Mở mục nhật ký hoặc lịch sử của ứng dụng. Mỗi lần kịch bản chạy thường được ghi lại cùng giờ; không có dòng nào là kịch bản không được kích hoạt.
- Thử khi điện thoại ở ngoài mạng nhà, dùng dữ liệu di động, để biết kịch bản chạy trên máy chủ hay trên bộ trung tâm trong nhà.
- Rút router vài phút xem kịch bản nào còn chạy. Đó là những kịch bản chạy cục bộ, dùng được khi mất mạng.
- Ghi danh sách kịch bản đang bật vào sổ tay của nhà: tên, điều kiện, hành động, ai tạo. Ai trong nhà cũng xem được khi có gì lạ.
Nếu kịch bản có trong nhật ký nhưng thiết bị không phản ứng, lỗi nằm ở thiết bị (ngoại tuyến, hết pin). Nếu nhật ký trống, lỗi nằm ở điều kiện kích hoạt.
Khi nào nên đơn giản hoá hoặc nhờ người hỗ trợ
Dấu hiệu đầu tiên của một hệ quá phức tạp là người nhà không dám chạm vào công tắc, hoặc gọi bạn mỗi khi đèn tự bật tắt. Khi đó, tắt bớt kịch bản tự động, giữ lại lịch và các nút bấm tay. Một hệ có năm kịch bản ai cũng hiểu tốt hơn một hệ ba mươi kịch bản chỉ một người biết.
Kịch bản liên quan đến thiết bị công suất lớn như máy bơm, bình nóng lạnh, máy sưởi thì phải có thợ điện xác nhận thiết bị điều khiển (ổ cắm, công tắc) chịu được tải. Kịch bản bật tắt từ xa các thiết bị sinh nhiệt khi không có người ở nhà là việc nên tránh.
Nếu kịch bản không chạy dù đã thử đủ các bước, kiểm tra ứng dụng và phần mềm bộ trung tâm có bản cập nhật không, rồi liên hệ bộ phận hỗ trợ của hãng qua kênh ghi trong ứng dụng, kèm ảnh chụp kịch bản và giờ lỗi lấy từ nhật ký. Ảnh chụp đủ ba phần khi, chỉ nếu, thì giúp người hỗ trợ trả lời nhanh hơn nhiều so với một mô tả "đèn tự bật lung tung".
Câu hỏi thường gặp
Kịch bản tự động có chạy khi điện thoại tắt không?
Có, nếu kịch bản chạy trên máy chủ hoặc bộ trung tâm. Điện thoại chỉ dùng để tạo và sửa. Riêng kịch bản dựa vào vị trí điện thoại thì cần điện thoại bật và có mạng.
Kịch bản có dùng chung được thiết bị của nhiều hãng không?
Chỉ khi các thiết bị đã được gom về cùng một ứng dụng hoặc một bộ trung tâm. Thiết bị nằm ở hai ứng dụng riêng thì không nối kịch bản với nhau được.
Có giới hạn số kịch bản tạo được không?
Mỗi ứng dụng có giới hạn riêng, thường đủ dùng cho gia đình. Vấn đề thật là nhiều kịch bản thì khó kiểm soát, nên giữ dưới mười lăm kịch bản đang bật.
Làm sao để người nhà dùng kịch bản mà không cần điện thoại?
Gắn kịch bản bấm tay vào nút bấm không dây dán tường hoặc đặt đầu giường, hoặc dùng trợ lý giọng nói. Dán một mẩu ghi chú nhỏ cạnh nút cho người lớn tuổi.
Kịch bản chạy sai giờ thì kiểm tra gì trước?
Kiểm tra múi giờ và vị trí trong tài khoản ứng dụng, vì lịch theo giờ mặt trời lặn dựa vào vị trí. Sau đó xem có kịch bản khác đang tác động cùng thiết bị không.
Có nên để kịch bản tự mở cửa chính khi về nhà không?
Không nên. Kịch bản dựa vào vị trí có thể chạy nhầm khi bạn đi ngang qua. Việc liên quan đến cửa ra vào nên do người bấm xác nhận trực tiếp.