ThietLap.comThiết Lập
Phần mềm cơ bản trên máy tính

Cài phần mềm báo cần quyền quản trị: tài khoản chuẩn, mật khẩu và khi nào bấm Có

Vì sao máy hỏi quyền quản trị khi cài phần mềm, cách kiểm tài khoản đang dùng, cách cài khi chỉ có tài khoản chuẩn và lúc nào nên bấm Không.

A Vietnamese father seen from behind stands beside his teenage son at a bedroom study table, pointing at a laptop with a dark screen, soft evening lamp light, medium shot

Khi cài phần mềm, máy hỏi quyền quản trị vì phần mềm đó muốn ghi vào vùng hệ thống, nơi chỉ tài khoản quản trị được phép sửa. Nếu bạn đang dùng tài khoản quản trị, máy chỉ hỏi bạn có đồng ý không. Nếu bạn dùng tài khoản chuẩn, máy sẽ đòi tên và mật khẩu của một tài khoản quản trị, và bạn cần người giữ mật khẩu đó nhập giúp.

Hộp thoại này không phải chướng ngại cần vượt qua mà là chốt chặn cuối trước khi một chương trình được toàn quyền trên máy. Phần dưới giúp bạn kiểm tài khoản mình đang dùng, cài đúng cách khi thiếu quyền, phân biệt lúc nên bấm Có với lúc nên bấm Không, và thiết lập tài khoản hợp lý cho gia đình hay văn phòng.

Vì sao máy hỏi quyền quản trị

Hệ điều hành chia máy thành hai vùng. Vùng của riêng bạn gồm thư mục tài liệu, ảnh, màn hình nền, cài đặt cá nhân: bạn sửa thoải mái mà không ai hỏi. Vùng chung gồm thư mục chương trình, cấu hình hệ thống, trình điều khiển, các dịch vụ chạy ngầm: sửa ở đây là ảnh hưởng tới mọi người dùng máy và tới sự ổn định của cả máy.

Phần lớn bộ cài phần mềm cần ghi vào vùng chung, nên máy dừng lại hỏi. Trên Windows, màn hình tối đi và một hộp thoại hiện tên chương trình, tên nhà phát triển. Trên macOS, một hộp thoại xin mật khẩu hoặc vân tay. Đây là lúc duy nhất máy cho bạn đọc rõ ai đang xin quyền.

Một số phần mềm cho chọn cài chỉ cho riêng tài khoản của bạn, khi đó không cần quyền quản trị vì chương trình chỉ nằm trong vùng của bạn. Kho ứng dụng có sẵn của hệ điều hành cũng thường tự lo phần quyền. Vì vậy cùng một phần mềm, cài cách này máy hỏi, cài cách kia máy không hỏi, đó là bình thường.

Phần mềm độc hại cũng phải đi qua cùng cánh cửa này. Nếu bạn bấm Có cho một chương trình không rõ nguồn gốc, bạn đã trao cho nó quyền làm mọi việc trên máy, kể cả tắt trình bảo vệ.

Tài khoản chuẩn và tài khoản quản trị khác nhau thế nào

Trên cả Windows và macOS đều có hai loại tài khoản chính. Tên gọi có thể khác tuỳ máy và phiên bản, nhưng ý nghĩa như bảng dưới:

ViệcTài khoản chuẩnTài khoản quản trị
Dùng phần mềm đã cài, lướt web, soạn văn bảnĐượcĐược
Cài phần mềm vào vùng chung của máyPhải có người nhập mật khẩu quản trịĐược, sau khi bấm đồng ý
Gỡ phần mềm dùng chungKhông, trừ khi có mật khẩu quản trịĐược
Đổi cài đặt mạng, cập nhật hệ thống, ngày giờHạn chếĐược
Tạo, xoá tài khoản người dùng khácKhôngĐược
Mức thiệt hại khi lỡ chạy phần mềm độc hạiThường gói gọn trong tài khoản đóCó thể lan ra cả máy

Cách sắp xếp an toàn cho máy gia đình là một tài khoản quản trị do người lớn giữ mật khẩu, còn người dùng hằng ngày, nhất là trẻ nhỏ và người lớn tuổi, dùng tài khoản chuẩn. Ở văn phòng, tài khoản quản trị nên do người phụ trách máy móc giữ, có ghi trong sổ.

Kiểm tài khoản bạn đang dùng là loại gì

Trước khi đi xin mật khẩu, hãy biết mình đang ở loại tài khoản nào. Mỗi bước dưới đây chỉ mất một phút.

  1. Trên Windows: mở Cài đặt, tìm phần Tài khoản. Ngay dưới tên và ảnh đại diện của bạn có dòng ghi loại tài khoản, thường là quản trị viên hoặc tài khoản chuẩn.
  2. Nếu máy có nhiều người dùng, trong phần Tài khoản sẽ có mục gia đình hoặc người dùng khác, liệt kê các tài khoản kèm loại của từng cái.
  3. Trên macOS: mở Cài đặt hệ thống, tìm phần Người dùng và nhóm. Mỗi tài khoản có dòng mô tả bên dưới tên, ghi là quản trị viên hoặc chuẩn.
  4. Ghi lại tên chính xác của tài khoản quản trị (tên đăng nhập, không phải tên hiển thị), vì đó là tên cần nhập khi máy hỏi.
  5. Nếu máy chỉ có một tài khoản duy nhất là của bạn, gần như chắc chắn đó là tài khoản quản trị, vì tài khoản đầu tiên tạo khi thiết lập máy luôn là quản trị.

Tên mục có thể khác tuỳ máy và phiên bản; nếu không tìm thấy, gõ chữ "tài khoản" vào ô tìm kiếm trong Cài đặt là ra.

Cài phần mềm khi bạn chỉ có tài khoản chuẩn

Không cần đăng xuất, không cần chuyển tài khoản. Cách làm đúng là nhờ người giữ mật khẩu quản trị nhập giúp đúng lúc máy hỏi:

  1. Tải tệp cài từ nguồn chính thức như bình thường.
  2. Mời người giữ mật khẩu quản trị ngồi cạnh, hoặc gọi video cho họ xem màn hình.
  3. Chạy tệp cài. Khi hộp thoại hỏi quyền hiện ra, để người đó đọc tên chương trình và tên nhà phát triển.
  4. Người đó tự gõ tên tài khoản quản trị và mật khẩu, bạn không cần biết mật khẩu.
  5. Tiếp tục cài như bình thường, bỏ chọn các ô cài kèm.
  6. Nếu phần mềm cho chọn "cài cho riêng tài khoản này", có thể chọn mục đó để khỏi cần quyền quản trị, miễn là chỉ mình bạn dùng phần mềm.

Không nên đổi tài khoản chuẩn thành quản trị chỉ để cài một phần mềm rồi quên đổi lại. Cũng không nên dán mật khẩu quản trị lên cạnh máy. Nếu việc cài phần mềm xảy ra thường xuyên, hãy bàn với người giữ quyền một danh sách phần mềm được phép và để họ cài một lần.

Khi nào bấm Có, khi nào bấm Không

Bấm Có khi bạn vừa tự mở tệp cài. Hộp thoại hiện ngay sau khi bạn bấm đúp tệp vừa tải từ nguồn chính thức, tên chương trình và nhà phát triển khớp với thứ bạn đang cài.

Bấm Không khi hộp thoại tự hiện lên mà bạn không làm gì. Đang đọc báo, xem video mà bỗng có hộp thoại xin quyền là dấu hiệu đáng ngờ. Bấm Không, rồi chạy trình bảo vệ quét máy.

Bấm Không khi tên chương trình lạ hoặc nhà phát triển không rõ. Bạn cài phần mềm đọc PDF mà hộp thoại ghi một cái tên khác hẳn, hoặc ghi nhà phát triển không xác định, hãy dừng lại và kiểm tra tệp.

Bấm Không khi trang web bảo bạn tải "bản cập nhật" để xem tiếp. Trang xem phim, trang tin bắt cập nhật trình phát hay phông chữ là chiêu quen thuộc. Trình duyệt và hệ điều hành tự cập nhật qua kênh của chúng.

Hỏi lại khi người lạ gọi điện hướng dẫn bạn bấm Có. Kẻ gian giả làm nhân viên hỗ trợ thường bảo bạn cài phần mềm điều khiển từ xa rồi bấm đồng ý. Cúp máy, gọi lại số chính thức bạn tự tra.

Áp vào trường hợp của bạn: gia đình và văn phòng nhỏ

Nhà chị Lan có ba người dùng chung một máy bàn. Chị giữ tài khoản quản trị, đặt mật khẩu chỉ chị biết. Anh nhà dùng tài khoản chuẩn để làm việc, bé Bi dùng tài khoản chuẩn có bật chế độ gia đình. Khi bé xin cài trò chơi, máy hỏi mật khẩu quản trị, chị ngồi xem cùng con trò chơi đó là gì rồi mới nhập. Bé biết rõ quy tắc này, không có chuyện cài lén hay theo dõi lén.

Văn phòng sáu người của anh Tâm. Mỗi máy có một tài khoản quản trị chung do anh Tâm giữ, ghi trong sổ thiết bị cất ở tủ khoá, và một tài khoản chuẩn cho nhân viên. Phần mềm kế toán, phần mềm kê khai do anh cài một lần. Nhân viên cần phần mềm mới thì ghi vào một danh sách, cuối tuần anh xem và cài một lượt. Khi nhân viên nghỉ việc, chỉ cần xoá tài khoản chuẩn của họ, phần mềm và cài đặt chung không bị ảnh hưởng.

Cả hai cách đều có chung một nguyên tắc: người dùng hằng ngày không chạy tài khoản quản trị, người giữ quyền biết rõ máy đang có những gì.

Kiểm tra thiết lập tài khoản đã đúng

Sau khi sắp xếp lại tài khoản, thử một vòng để chắc mọi thứ chạy như ý, trước khi giao máy cho người dùng:

  • Đăng nhập bằng tài khoản chuẩn, thử mở một tệp cài: máy phải đòi tên và mật khẩu quản trị, không cho cài ngay.
  • Vẫn trong tài khoản chuẩn, mở trình duyệt, soạn văn bản, in thử một trang: mọi việc thường ngày chạy bình thường.
  • Đăng xuất, đăng nhập tài khoản quản trị: vào được, mật khẩu đúng như đã ghi trong sổ.
  • Mở phần Tài khoản: có ít nhất một tài khoản quản trị mà bạn chắc chắn nhớ mật khẩu, tốt nhất là có cách khôi phục qua email.
  • Mở danh sách ứng dụng đã cài: phần mềm dùng chung hiện trong mọi tài khoản, không phải cài riêng cho từng người.

Nếu một mục chưa đạt, sửa ngay khi người dùng chưa quen máy. Ghi lại trong sổ thiết bị: tên tài khoản quản trị, ai giữ mật khẩu, ngày đổi gần nhất. Lần sau có người nhờ cài phần mềm, bạn biết ngay phải hỏi ai.

Lỗi hay gặp và khi nào nên nhờ kỹ thuật

Quên mật khẩu tài khoản quản trị duy nhất. Nếu tài khoản đó liên kết với tài khoản trực tuyến của hệ điều hành, có thể đặt lại mật khẩu qua trang khôi phục bằng email hoặc số điện thoại đã đăng ký. Nếu là tài khoản cục bộ không có câu hỏi bảo mật, nên nhờ kỹ thuật viên hoặc trung tâm bảo hành, đừng tải công cụ phá mật khẩu trên mạng.

Đã nhập đúng mật khẩu mà vẫn báo không có quyền. Có thể tài khoản bạn nhập cũng chỉ là tài khoản chuẩn, hoặc máy công ty bị quản lý tập trung chặn cài phần mềm. Với máy công ty, liên hệ bộ phận công nghệ, đừng tự tìm cách vượt.

Hộp thoại hỏi quyền hiện liên tục với cùng một chương trình. Thường do phần mềm cũ đòi chạy với quyền cao mỗi lần mở. Tìm bản mới hơn của phần mềm. Nếu chương trình lạ thì gỡ ngay và quét máy.

Lỡ biến mọi tài khoản thành tài khoản chuẩn. Khi không còn tài khoản quản trị nào, bạn không cài, không gỡ, không cập nhật được nhiều thứ. Trường hợp này cần kỹ thuật viên hỗ trợ qua chế độ khôi phục, tránh tự làm vì dễ mất dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng tài khoản quản trị hằng ngày cho tiện không?

Với máy dùng một mình và bạn đủ cẩn thận, dùng tài khoản quản trị vẫn được vì máy vẫn hỏi trước khi cài. Nhưng với máy dùng chung, máy của trẻ nhỏ và người lớn tuổi, dùng tài khoản chuẩn an toàn hơn vì một cú bấm nhầm không lan ra cả máy.

Tài khoản chuẩn có cài được ứng dụng từ kho ứng dụng không?

Thường là được với nhiều ứng dụng, vì kho tự cài ứng dụng vào vùng riêng của tài khoản hoặc tự lo phần quyền. Tuy vậy chế độ gia đình hoặc chính sách của công ty có thể chặn, khi đó vẫn cần người giữ quyền duyệt.

Đổi tài khoản của mình từ quản trị sang chuẩn thì có mất dữ liệu không?

Không mất tệp, ảnh hay cài đặt cá nhân. Chỉ khác là từ đó bạn cần mật khẩu quản trị khi cài phần mềm. Trước khi đổi, phải chắc trên máy còn ít nhất một tài khoản quản trị khác mà bạn biết mật khẩu.

Máy công ty không cho cài phần mềm thì có nên tìm cách vượt không?

Không nên. Máy công ty thường bị khoá theo chính sách để bảo vệ dữ liệu, tự vượt có thể vi phạm nội quy và mở lỗ hổng cho cả mạng. Hãy gửi yêu cầu cho bộ phận công nghệ kèm tên phần mềm và lý do cần dùng.

Người lạ gọi điện xưng là kỹ thuật viên và bảo bấm Có thì làm gì?

Cúp máy. Kỹ thuật viên thật không gọi bất ngờ để yêu cầu bạn cài phần mềm điều khiển từ xa. Nếu lo máy có vấn đề, tự tra số liên hệ chính thức của hãng hoặc nơi cung cấp dịch vụ rồi gọi lại.

Trên macOS cái hỏi mật khẩu khi cài có giống trên Windows không?

Ý nghĩa giống nhau: máy xin quyền quản trị trước khi chương trình sửa vùng chung. Khác ở cách hiện, macOS hỏi mật khẩu hoặc vân tay của tài khoản quản trị, còn Windows hiện hộp thoại đồng ý hoặc đòi nhập mật khẩu nếu bạn dùng tài khoản chuẩn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138